Урысейм и Президентым и хэхыныгъэхэр, экономикэр, социальнэ IэнатIэр, спортыр, щэнхабзэр - ахэрщ занщIэу эфирым кIуэуэ «Россия-1» (КъБР) каналым къыщыщыпсалъэм зи гугъу ищIар Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий

 Бахъсэн, Iуащхьэмахуэ, Аруан, республикэм и адрей районхэри бгыхэм кърилъэсэх ятIэпсым щы­зыхъумэн системэ зыубгъуа къы­зэрагъэпэщу щIадзащ

 Бгыхэм кърилъэсэх ятIэпсыр псори зыгъэгузавэ Iуэхущ. Иужьрей илъэс  60-м къриубыдэу япэу иджыщ абы хэщIыныгъэшхуэ ­къы­щихьар. ЦIыхухэр хэкIуэдащ, с­оциальнэ, нэгъуэщI IуэхущIапIэхэм зэраныгъэ ягъуэтащ. Япэ да­къикъэхэм щыщIэдзауэ абы езым и щхьэкIэ и нэIэ тригъэтащ ди Пре­зидент Путин Владимир Вла­димир и къуэм. Сэ ар телефонкIи, езым сыщыхуэзами Iуэхур зытетыр жесIэ зэпыту екIуэкIащ. Къэралым и Iэтащхьэр къанэ щымыIэу псоми щыгъуазэт… Абы унафэ ищIащ мы Iуэхур нэгъэсауэ зэпкърытхыну икIи зэман къакIуэм тещIыхьауэ лэжьыпхъэхэр зэхилъхьэну. Дызэрыт илъэ­сым дэ занщIэу сом мелуан 25-рэ тхухахащ. Унафэ къащтащ къы­кIэлъыкIуэ илъэсым аргуэру сом мелуан 55-рэ къаутIыпщыну, етIуа­нэ лъэхъэнэм аргуэру сом мелуан 700-м нэблагъэ къыдатыну. Иджыпсту дэ зэхыдолъхьэ лъэныкъуэ ­псори къызэщIэзыубыдэ программэ. Жэр­дэм къэтIэтащ ди къэралым ис цIыхухэм шынагъуэншагъэ къахузэгъэпэщынымкIэ программэм Къэбэрдей-Балъкъэрым те­щIы­хьа программэ къуэдзэр хагъэхьэну. Абы хиубыдэу дэ жыджэру къыддэлэжьащ УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ ок­ругым щыIэр. Зи гугъу сщIы прог­раммэм абы и унафэм щIэту Iэ­щIагъэлIхэр зэхуэтшэсри делэжьащ. Президентым илэжьыпхъэ­хэр зыхуэфащэ IэнатIэхэм я пщэ ирилъхьащ. Абы къыхэкIыу зэман къакIуэм тещIыхьауэ мы Iуэхум делэжьыну, къэхъункIэ хъуну псори зэпэтлъытыфыну, икIи а псоми япкъ иткIэ, нэхъыщхьэ дыдэр арщи, цIыхухэм я гъащIэр тхъумэфыну, хьэ­щIэхэмрэ туристхэмрэ тэмэму икIи зыкIи мыпIейтейуэ респуб­ликэм щыIэныр зэдгъэпэщыфыну сыщогугъ.

Ди щIалэгъуалэр радикальнэ гуп­хэм щызыхашэ къэмыгъэ­хъун. Ар япэ къалэнщ

 Дунейм зы къэрали нобэ тет­къым терроризмэм и ебгъэрыкIуэныгъэм нэгъэсауэ щыхъумауэ. Ар псом я дежкIи нэрылъагъущ икIи гурыIуэгъуэщ. Пэжщ, зэхъуэкIы­ныгъэ хъарзынэхэр щыIэщ. Псом япэу ар зи фIыщIэр IэнатIэ хэ­хахэрщ, хабзэхъумэ органхэрщ, властым и органхэрщ, жылагъуэ Iуэху­щIапIэхэрщ. IэнатIэ хэхахэмрэ хабзэхъумэ органхэмрэ я закъуэкIэ а Iуэхур зэи дэгъэкIа хъуркъым. Къарур къыщыбгъэсэбэпынур зыри хэкIыпIэ щыщымыIэжым и дежщ. ЦIыхум автомат къищтэрэ тер­рористхэм яхыхьэмэ, абы къикIыр граждан IэнатIэ псоми я лэжьэкIэр зэкIэлъымыкIуэу аращ. Апхуэдэу зэрыгурыIуэгъуэщи, икъукIэ мы­хьэнэшхуэ яIэщ егъэджэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ. Псоми я егугъуныгъэкIэ пыухыкIауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэм щызэтеуващ радикальнэ идеологиер, тер­роризмэм и Iэужьхэр пхымыгъэ­кIыным хуэунэтIа щытыкIэ икIи дя­пэкIи апхуэдэ щытыкIэ щыIэну сыщогугъ. Дэ ди щIалэгъуалэр радикальнэ гупхэм щызэхашэ къэдгъэхъу хъунукъым. Ар ди япэ къалэнщ.
 Дэ щытыкIэр зэIагъэхьэну зэры­хущIэкъункIэ хъунум дыхуэхьэзыру, къэхъунум фIыуэ дыщыгъуазэу, оперативнэ Iуэху пыухыкIахэр зэ­фIэд­гъэкIыу, дэтхэнэми къыбгъэ­дэхуэ жэуаплыныгъэр зыхуэдизыр къыдгурыIуэу дыщытын икIи фе­деральнэ законодательствэм нэ­гъэсауэ езэгъ Iуэхухэр длэжьыфын хуейщ.

IэщэкIэ зэщIэузэда ди къарухэм Сирием щызэфIагъэкIахэм дрогушхуэ

 А щIыналъэм къыщыхъея гу­гъуе­хьхэр дэдмыгъэкIмэ, а Iуэху дыдэхэм ди деж дапэщIэувэн хуей хъунущ. Сирием щекIуэкIахэм пыщIауэ нэгъуэщI зыми гу лъыс­тэнщ. Зауэм и Iыхьэ нэхъыщхьэр зэфIэкIауэ согугъэ. Фэ фи нэгу щIэкIащ ди къэралым Зыхъумэ­жы­ныгъэмкIэ и министерствэм зэфIигъэкIахэр. Зэрыгуры­Iуэгъуэщи, дэ абы­хэм дрогушхуэ, апхуэдэ Iуэ­хушхуэхэр Урысейм зэ­фIи­гъэ­кIы­фыну зи фIэщ мыхъуу щыта ди ныкъуэкъуэгъухэр къегъэуIэбжь. Апхуэдэу тэмэму икIи щIэ­гъэщ­хъуауэ зэфIэдгъэкIа дэIэ­пыкъу­ны­гъэр псоми ягъэщIагъуэ. Псоми зэрыфщIэщи, абы ди лъэпкъэгъу­хэри щопсэу, икIи абыхэми дэ зэрытхузэфIэкIкIэ дадэIэ­пыкъуащ, защIэдгъэкъуащ… Сирием ще­дгъэкIуэкIа Iуэхухэм гума­нитар ­Iы­хьэ­ри хэтащ. Ар сабийхэм да­­зэры­­дэIэпыкъуарщ, школхэрщ, егъэджэныгъэрщ, медицинэрщ, ­нэгъуэщI Iуэхухэрщ. КъызэрыгуэкI псы къудейри щызэпэубыда щыIэт. Мис а псоми Урысейр елэжьащ. А лэжьыгъэм кърикIуам уегъэгушхуэ. Дунейпсо терроризмэм нобэ удын хьэлъэ ирадзащ. Апхуэдэу ирихьэлIауэ, а зэманым Сирием щызэхуэсат террористхэм я ду­нейпсо зэгухьэныгъэм и къару нэхъыщхьэхэр. Абы къыхэкIыу сэ къызолъытэ ди къэралым и дежкIэ ар текIуэныгъэ ину.

Вольнэ Аул щIым пыщIауэ щыIэ бизнес мыгурыIуэгъуэр

 Зыхуэфащэ IэнатIэхэм 2011 гъэм къащтауэ щытащ Налшык къалэм и кум хиубыдэу щыIэ щIы гектар 700-м щIигъур зы цIыхум бэджэнду етыным теухуауэ. А щIыхэр «Налшык» совхозым ейуэ щытахэр. Бэ­джэнд уаси ягъэуват. Ауэ ар мы­хьэнэншэ дыдэт, щIыр зыхуэдизымрэ абы и фIагъымрэ къэп­лъы­тэмэ. Гектар 700-м щIигъум щыщу гектар 610-р жыг хадэхэрт. НэгъуэщIу жыпIэмэ, ар аграрнэ ­инфраструктурэ лъэщщ икIи а ­псоми къапэкIуэу бэджэнд уасэу илъэсым сом мелуанитIым куэдкIэ щIимыгъу ягъэувауэ арат. А уасэри зэратар зэ закъуэт. КъыкIэ­лъыкIуэ илъэсищ-плIым бюджетым зы кIэпIейкIи къыIэрыхьакъым. ЩIыр зрагъэбыдылIам ар нэгъуэщI зыгуэрым игъэлэжьэну иритыжат. ИпэжыпIэкIэ къапщтэмэ, абы щекIуэкI бизнес Iуэхухэр гурыIуэ­гъуэтэкъым,  абы къыхэкIыу цIыхухэр арэзытэкъым.
 Правительствэм и комиссэм ­иригъэкIуэкI лэжьыгъэм хиубыдэу дэ а щIыхэр щIэтпщытыкIыу ­щIэ­ддзащ. Къалэ администрацэм зы­хуей тхылъхэр игъэхьэзырри с­удым зыхуигъэзащ, Налшык къалэ судым и унафэкIэ щIыр муниц­ипалитетым къратыжащ. Зэгу­рыIуэныгъэр якъутэжащ. А уна­фэр ди Суд Нэхъыщхьэми зэрыщыту ­къигъэнэжащ, нэгъуэщIу жыпIэмэ, щIыр адэкIэ къыщIамыгъэсэбэпын щхьэусыгъуэ щыIэжкъым.
 А зэманым жэрдэмщIакIуэ гуп къызэрагъэпэщащ икIи абы хэтхэм Вольнэ Аул дэс псоми я цIэкIэ ­къагъэуващ щIапIэхэр ягуэшыну. АтIэми властым хэIущIыIу ищIат ­­ щIы нэхъ хуэныкъуэхэм иратын папщIэ жылагъуэ лIыкIуэхэр дэIэ­пыкъуэгъу ящIыну. Ауэ жэрдэмщIакIуэ гупым хэтхэр гъэзэ­щIа­кIуэ властым и пIэкIэ къэувыну ­хуежьащ. АтIэми абыхэм Iуэху шэ­чыгъуейхэр   къаIэтырт.  Ар езы Воль­нэ Аул къуажэм щыпсэухэми ягу ири­хьыртэкъым. Зэхуэтшэсри цIыхухэм псори ягурыдгъэIуащ. Иджы дыдэ, дызэрыт мазэм, конкурсыр зэфIэкIащ. СызэреплъымкIэ, цIыхухэр зыгуэркIэ щыуами, абы шынагъуэу зыри хэлъкъым, псори пхузэхэхыжынущ. Дэ зэтеу­хуауэ, зэкIэлъыкIуэу щIыр дгуэшынущ. Ди мурадыр зыщ - ар цIыхухэм етынырщ, ауэ законым къызэригъэувым тету. Зыми законыр къы­зэпиудыну хуиткъым. Дэри апхуэдэ къэдгъэхъу хъунукъым. НэгъуэщI зы Iуэхуи. ЩIыр зэтеухуауэ ща­IэщIэкIам щыгъуэ жэрдэмщIа­кIуэ гупыр щыIакъым, ауэ а щIыр къы­Iахыжу зи чэзухэм зэрахуэфащэкIэ хуагуэшыну щыхуежьэм, зэуэ жэрдэмщIакIуэ гупыр къыкъуэ­кIащ. Сэри абыхэм сахуэзащ икIи ахэри Iуэхум хэтыну хуит сщIыну сыхьэзырт. Ауэ къэхъуар къэхъуащи, псоми ди къару зэхэлъкIэ дгъэ­зэкIуэжыну сыщогугъ. Сызэреп­лъымкIэ, мыбдеж зыгуэрхэр бий тщIыну дыхэт хъунукъым.

Диализ центрхэр къызэрагъэпэщ

 Кавказ Ищхъэрэ диализ центрыр Нарткъалэ дэтщ. Абы гъуэлъыпIэ 40 иIэщ. Центрыр зэи къэмыувыIэу жэщми махуэми лажьэрт, икъукIэ гугъу ехьырт. Иджыпсту а Iэмалыр къагъэсэбэпурэ зэIэзэн хуейхэр цIыху 350-м ноблагъэ. Ауэ транс­портымкIи гъуэгухэмкIи мытэмэм гуэрхэр щыIэщ. Республикэм и зы кIапэм щегъэжьауэ адрейм нэс кIуэну, зэрыгурыIуэгъуэщи, апхуэдэ уз зыпкърытхэм я дежкIэ тыншкъым.
 Иджыпсту гъуэлъыпIэ 21-рэ зиIэ диализ центр Бахъсэн къыщызэ­Iуахащ. ДызыхуэкIуэ мазэм, щIы­шылэм и кIэухым ирихьэлIэу, нэ­гъуэщI зыи Налшык къалэм Шортэным и уэрамым, къалэ сымаджэщым и гупэм хуэзэу, щылажьэу хуежьэнущ гъуэлъыпIэ 20 е тIэкIу ­нэхъыбэ иIэу. Къалмыкъым и цIэр зезыхьэ санаторэм и пщIантIэми ­нэгъуэщI зы центр тращIыхьащ ­гъуэлъыпIэ 25-рэ щIэту. Ари щIышылэм и 1-м къызэIуахынущ. Хаб­зэм тету документхэр зэрагъэ­пэщащ, лицензэ къыIахащ.
 А псори лажьэу хуежьа нэужь ап­хуэдэ IуэхущIапIэу дызыхуейм хуэдизкIэ дыкъызыгъэпэщауэ щы­тынущ. Ауэ мыбдеж къыщылъы­тэн хуейщ иджыри сымаджэу цIыху 600-м щIигъу учётым зэрыщытыр икIи абыхэм ящыщ дэтхэнэми диализ дэIэпыкъуныгъэ иратыну къалъыкъуэкIынкIэ зэрыхъунур. Ар ­къилъытэри, Правительствэм иджыблагъэ зэгурыIуэныгъэ ири­щIылIащ Москва щыщ фирмэхэм ящыщ зым. КъывгурыIуэу къы­щIэкIынщ ар къэралымрэ уней ­инвесторхэмрэ я мылъкур зэщIы­гъуу къэгъэсэбэпыным зэрытещIы­хьар. Дэ фирмэм щIы хухэтхынущ, коммуникацэхэр  зэтедгъэувэнущ,  ауэ ухуэныгъэр уней мылъкукIэ ирагъэкIуэкIынущ.
2018 гъэм аргуэру гъуэлъыпIэ 40 зиIэ стационар къызэIутхынущ, нефрологие амбулаторэ тщIынущ. Къалэну дгъэуващ транспортым и лэжьэкIэр цIыхухэр нэхъ зэры­тын­шыным, абыхэм медицинэм и дэ­Iэпыкъуныгъэр езыхэр щыхуей щIы­пIэм щагъуэтын хуэдэу, къызэрагъэ­пэщыну.

Пасэу къызыпыкIэ жыг хадэхэм зегъэубгъунымрэ пхъэщхьэмыщхьэ хъумапIэхэр нэхъ ин щIынымрэ

 А унэтIыныгъэм ди республикэм хъарзынэу зыщиужьащ. Ар зи фIыгъэр къэралым и дэIэпыкъуныгъэрщ, экономикэр гугъуехьхэм зэ­рыхэтым щхьэкIэ къимыгъанэу къэ­ралым цIыхухэм зэрызащIигъа­къуэрщ.
 Иужьрей илъэси 3-4-р къапщтэмэ, гъэ къэс Iуэхум зеужь. Пасэу къы­зыпыкIэ жыг хадэу а зэманым хасахэр гектар мин 4,8-4,9-рэ хуэдиз мэхъу. Зэрыщыту къапщтэмэ, иджы­рей технологиехэр зыубгъуауэ къыщагъэсэбэп жыг хадэу гектар мин 18-м нэблагъэм. Пхъэщ­хьэ­мыщхьэ щахъумэн папщIэ республикэм ­къы­щызэрагъэпэщащ IуэхущIапIэу (хъумапIэу), инми цIыкIуми, 22-рэ, псори зэхэту тонн мин 93-м щIигъу щIэхуэу. МыIэрысэу кърахьэлIэр процент 40-кIэ нэхъыбэ ­хъуащ. Мы гъэм ар тонн мини 190-м нэсащ. Абы и лъэныкъуэкIэ дэ ­Краснодар край­мрэ Ростов областымрэ яужькIэ ещанэ увыпIэр тIыгъщ. Пхъэщ­хьэ­мыщхьэ хъумапIэу щы щIэуэ ящIащ. Блыр ирагъэфIэкIуэнымкIэ ядэIэпы­къуащ. Абы­хэм къагъэсэбэпа ахъ­шэм и процент 20-р хуапшыныж. Ауэ дэ мыIэрысэм, пасэу къызыпыкIэ жыг хадэхэм я закъуэкъым диIэр. Феп­лъыт Iэщ гъэхъуным иужь зэманым зиужьу зэрыхуежьам. Европэм щыIэ иджырей технологиер ­къа­­гъэсэбэп, нэгъуэщIу жыпIэмэ, цIыхухэр иджырей Iэмалхэм дахьэ­хыу хуежьащ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, дэ абыхэм я Iуэхур ядэтIыгъынущ. Абы и лъэныкъуэкIэ къапщ­тэмэ, мы IэнатIэр къыпхуэ­мы­лъы­тэным хуэдизу ирегъэфIакIуэ къэ­ралым  и дэIэпыкъуныгъэм.

Псыуэ тхурикъуным хуэдиз и фIагъкIэ къезэгъыу диIэн хуейщ

 Ди жагъуэ зэрыхъущи, абы и лъэныкъуэкIэ гугъуехьхэр щыIэщ. Ахэр зыхащIэ районхэм, жыла­гъуэхэм ящыщ куэдым. Курп Ипщэм дэсхэм къаIэта упщIэм и гугъу пщIымэ, дэ ар Iэмал имыIэу программэм хэдгъэхьэнущ. Лэжьыпхъэ Iуэхухэмрэ лэжьыгъэр зэрырагъэкIуэкIыну пла­нымрэ щыIэщ. Иужьрей илъэсищ-плIым къриубыдэу дэ тхузэфIэкIащ псыр зрикIуэ бжьамий гъуэгущIэу километри 120-м щIигъу жылагъуэ 23-м щыдукъуэдиин. А лэжьыгъэм дэ адэкIи пытщэнущ.

 Джэдэщ гуэр буцIырхъыу ар вагъуитху зиIэ ­хьэщIэщу бгъэIу хъунукъым. Абы щхьэкIэ и фIагъым хэхъуэнукъым

 ЩIыналъэ щхьэхуэхэм къы­щымы­нэу, а IэнатIэм ирипсэу къэралхэр щыIэщ. АтIэми, къызэрыщIэкIамкIэ, мыIейуэ мэпсэухэр. Сэ къызолъытэ узыншагъэм и союзпсо щIыналъэу зыхужаIэу щыта Къэбэрдей-Балъкъэрым и дежкIэ ар икъукIэ хэкIыпIэшхуэу. Ди деж санаторэ куэд щылажьэу щытащ, иджыри щыIэщ. Иджыблагъэ дэ лэжьыгъэ IуэхукIэ Германием дыщыIащ икIи абы и лъэныкъуэкIэ Къэбэрдей-­Балъкъэрым и зэфIэкIхэр утыку итлъхьащ. Адрей псоми къадэкIуэу дэ зыхуэбгъэдэн щымыIэ, щIыналъэ куэдым яхуэмыгъуэт псы хущ­хъуэ къыщIэжыпIэхэр гъунэжу диIэщ. ИкIи ахэр къагъэсэбэпыпхъэщ. Ауэ щхьэж игу къызэрихьэм хуэдэукъым. Псори планым тету егъэкIуэкIын хуейщ, тэмэму зэгъэ­зэхуауэ. Ауэ зэгъэзэхуэныгъэ щы­щымыIэхэри къохъу. Абы къыхэкIыу дэ лэжьыгъэм нэхъ сакъыу дыбгъэдыхьэпхъэщ. Инвесторхэр къыкъуэкIмэ, абыхэм я мурадхэр, ягъэув пIалъэхэр, зыхущIэкъу фIагъыр зэхэтщIыкIыу щымыту хъунукъым. А IэнатIэм щылажьэхэм, мылъку гуэр зэзыгъэпэщахэм, захуэзгъэзэну сыхуейщ. Мыбдеж куэд елъытащ Iуэхутхьэбзэхэр зэрыдэдгъэкI щIыкIэм, абыхэм я фIагъым. НэгъуэщIу жыпIэмэ, псори зэлъытар дэращи, фIагъ лъагэ иIэу дымы­лажьэу хъунукъым. IуэхущIапIэр мыин дыдэми, ар иджырей зэма­ным къезэгъыу щытын хуейщ. Джэдэщ гуэр буцIырхъыу ар ва­гъуитху зиIэ хьэщIэщу бгъэIу хъунукъым. Абы щхьэкIэ абы и фIагъым хэхъуэнукъым. Дэ ди дэтхэнэ щIы­налъэри туризмэм и лъэныкъуэкIэ икъукIэ хьэлэмэтщ. Iуащхьэмахуэ лъа­пэ, Шэджэм псыкъелъэхэм, Гуэл ЩхъуантIэхэм къадэкIуэу Тэрч, Аруан, Дзэлыкъуэ, адрей дэтхэнэ районми щIыпIэ хьэлэмэт куэд щыIэщ. Мис ахэр дахуэсакъыу зетхьэн, къэдгъэсэбэпын, тхъумэн, едгъэфIэкIуэн хуейщ, зэхэдмыфыщIэу икIи зэбрыдмылъэфу.

Тырныауз вольфрам-молибден комбинатыр зэтегъэувэжыныр

 Унафэ къащтащ Тырныауз руда къыщIэхыпIэр къэгъэсэбэпынымкIэ хуит зэращI лицензэ къеIызыхыну хущIэкъухэм я конкурсым Ростех къэрал корпорацэ зэрыхэтынум теу­хуауэ. Зэпеуэр дыгъэгъазэм и 28-29-хэм екIуэкIынущ. НэгъуэщIу жып­Iэмэ, ар Iуэхум и къежьапIэщ. Тырныауз вольфрам-молибден комбинатыр зэрызэтрагъэувэжынум и фIыщIэкIэ лэжьапIэ IэнаIэщIэу 1000 къызэрагъэпэщынущ. Абы къыдэ­кIуэу комбинатым и лэжьыгъэм пыщIа нэгъуэщI производствэ щхьэ­хуэхэри зэтрагъэувэнущ. Быдэу си фIэщ мэхъу, апхуэдэ проекти щыIэщи, гъущI гъуэгур щIыным теухуа унафи къызэращтэнур. Иджыпсту дэ абы долэжь. Iуэхум жыджэру къыхыхьащ «Урысейм и гъущI ­гъуэгухэр» зэгухьэныгъэри. А проектыр едгъэжьэжыну ди гугъэщ, зэман ­гъунэгъум къриубыдэу фэ абы и хъыбар зэхэфхынщ.

 Иджыпсту республикэм хабзэм ­тету ямытха куэншыб идзыпIэу 110-м щIигъу щыIэщ. Абыхэм ящыщу лэжьэну хуитыныгъэ зиIэр тIу къудейщ

 Сыщымыуэмэ, иджыпсту кIэ­ры­хубжьэрыхухэмрэ куэншыбымрэ зэхуэзыхьэс организацэу щэм ­щIигъу щыIэщ. Ауэ, сызэреплъымкIэ, а IэнатIэм зы унафэщI иIэн ­хуейщ. Абы зэпэплъытын лъэны­къуэ зыбжанэ иIэщ. ИкIи дэ а Iуэхур Iэмал имыIэу и кIэм нэдгъэсынщ. Иджыпсту республикэм хабзэм тету ямытха куэншыб идзыпIэу 110-м щIигъу щыIэщ. Абыхэм ящыщу лэжьэну хуитыныгъэ зиIэр тIу къудейрщ. Ари узэгупсысынщ. Ауэ илъэс куэдым къриубыдэу апхуэдэу зэтеуващи, зыгуэрым теухуэн ­хуейщ. Абы къыхэ­кIыу демыгугъуу ­хъунукъым.
 Шэч хэлъкъым: кIэрыхубжьэ­ры­хумрэ пхъэнкIиймрэ Iузых IэнатIэу къызэ­бгъэпэщ, кIэрыхубжьэ­ры­ху­хэм елэжь завод куэд къызэIупх ­хъунущ, ауэ кIэрыхубжьэрыхур сы­тым дежи щыIэнущ дэ езыхэм къабзагъэ тхэмылъ нэужьым. Адэр тутын ефэрэ, кIэфыр дэнэ дежи щыхифIидзэмэ, ар сабийхэм ялъагъумэ, си фIэщ хъуркъым иужькIэ апхуэдэ сабийр тутын кIэфыр пэгуным ихьрэ иридзэу есэну. Мис апхуэдэ Iуэхухэм я дежщ къыщыщIэдзапхъэр. Ар дэтхэнэми анэм и быдзышэм щIыгъуу къищтэн хуейщ. Дэ ди бынхэр щыдгъасэкIэ мис апхуэдэ Iуэхухэр ягурыдгъэIуэну дыщIэукIытэн щыIэкъым. Дэ псоми ди унэр зэлъыIутхыркъэ? АтIэ сыт машинэ ехьэжьахэм ис ныбжьыщIэхэр къалэкум здрижэм псы зэрыта абджхэр щхьэгъубжэмкIэ къыщIыдадзыр? Суткэ къэскIэ сыхьэт 24-кIэ зэлъыIупхми апхуэдэ уэрамыр къабзэ пхуэщIынукъым.
 Апхуэдэ мыхъумыщIагъэхэр щыт­лъагъум и деж къытфIэмыIуэхуу дыщыт хъунукъым. Абыхэм я лъэныкъуэкIэ нэхъ ткIиягъэ тхэлъыпхъэщ. А псори къызэрымыкIуэ Iуэхуу къэзылъытэхэр щыIэщ. Ауэ ди жа­гъуэ зэрыхъущи, къабзагъэр ди лъым иджыри хэткъым. ЦIыхум укIытэ хэлърэ, къызэрыгуэкI тхы­лъым­пIэ кIапэ уэрамым щыхыфIи­дзэну ­къримыгъэзэгъмэ, ар зэ­хэщIыкIым, гъэсэныгъэм и дамыгъэщ.

Автомашинэ ­зегъэкIуэнымкIэ ­Iэзагъышхуэ щрагъэгъуэт центр Аруан къуажэм дащIыхь

«Формула-1» автомобиль зэпеуэм хэт спорсмен цIэрыIуэ Тильке Герман Германием къикIри къытхуэ­кIуауэ, зы мазэ хуэдиз япэкIэ сыхуэзащ. Абы автомобилкIэ къыщы­зэдэжэ губгъуэхэм я проектхэр егъэ­хьэзыр. Ар консультант нэхъыщхьэу жыджэру къыддэлэжьэну ди проектым къыхыхьащ. КъызэдэжапIэ ­гъуэгур къекIуэкIыу километри 3,5-рэ хъууэ щытынущ. Абы Iэмал къитынущ сыт хуэдэ зэхьэзэхуэхэри егъэкIуэкIынымкIэ. Проект Iуэхухэр екIуэкIащ икIи къащтащ. КъывгурыIуэу къыщIэкIынщ мы проектым трагъэкIуэдэну ахъшэм и проценти 100-р бюджетым щымыщ уней ахъшэу зэрыщытынури. Къы­зэдэжапIэ гъуэгур гъэжыныр инвесторым 2018 гъэм и накъыгъэ мазэм зэфIигъэкIынущ, зэрыщыту утыкур илъэсым и кIэм иухынущ. Абы поплъэ ди щIалэгъуалэр, автомобиль спортыр фIыуэ зылъагъу псори. КъызэрысфIэщIымкIэ, мыр автомобиль спортым щыхуагъасэ, автомобильхэр Iэзэу зегъэкIуэным щыхурагъаджэ центр къудейм къыщы­мынэу, къэралым и ищхъэрэ щIыпIэм щынэхъ ин дыдэ спорт-щэнхабзэ центр хъунущ.

Наркотикхэм ятхьэкъуахэр гъащIэм хагъэзэгъэжынымкIэ «Возрождение» центр Благовещенкэ къуажэм зэрыдащIыхьыр

 Центрыр православнэ члисэм и пщIантIэм дэтщ. Абы цIыхум и узыншагъэр зэтегъэувэжыным пыщIа комплекснэ Iуэхухэр щрагъэкIуэкIынущ. Узыфэ хьэлъэм иубыдахэм ящIыгъуу абы щыIэ хъунущ сымаджэхэм я унагъуэхэм щыщхэми. Япэ зэманым ахэр цIыху 25-рэ хъуну аращ. Жыджэру Iуэхум хэтащ чли­сэм къекIуалIэ цIыхухэри. КъызэрыслъытэмкIэ, а IуэхущIапIэр илъэсы­щIэм ирихьэлIэу къахузэIухынущ. Хущгъуэхэм ящыщ зыуэ къагъэсэбэпынущ лэжьыгъэри. Мыжы­жьэу IуэхущIапIэм щIыуэ гектари 3,5-рэ щыхухахащ. Си гугъэмкIэ, ар сэбэп хъунущ. Мыр Iуэху щхьэпэщ икIи дэ ди къалэнщ узыфэм иубыда цIыхухэм дадэIэпыкъуну.

Налшык щаухуэ «Ипщэ», «Ищхъэрэ» автовокзалхэр

 Ахэр мы гъэм ди фокIадэм е жэп­уэгъуэм къызэIуахын хуейуэ щытащ. Ауэ дэ дэмылъыта гугъуехьхэр къыкъуэкIащ, ухуэныгъэр езыгъэ­жьа инвесторхэм ящыщ зыр Iуэхум зэрыхэкIыжам къыхэкIыу. Дыхыхьэу дадэIэпыкъун, лэжьыгъэхэр зэблэдгъэкIын, инвесторыщIэ къэтлъы­хъуэн хуей хъуащ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, абы тIэкIу дигъэгуващ. Иджыпсту лэжьыгъэхэр жыджэру йокIуэкI. ВокзалитIри 2018 гъэм къызэрызэIуахынум шэч хэлъкъым. Абыи къы­щынакъым, къэрал кIуэцI туризмэм­кIэ федеральнэ программэм дыхы­хьэри, федеральнэ IэнатIэм къыбгъэдэкIыу сом мелуани 120-рэ къы­датащ, дэри къытлъыс Iыхьэр абы хэтлъхьэну къалэн зыщыт­щIыжри.
 Щхьэлыкъуэ и дыхьэпIэм деж иджыпсту транспорт зэхэкIыпIэ щаухуэ. Апхуэдэ дыдэ щыIэнущ «Ищхъэрэ» вокзалым дежи. Коммуникацэхэри вокзалхэри зэманым къигъэувхэм езэгъыу щытынущ, псори къекIуу щIауэ. Лейуэ зы мазэ-мазитI дыпэплъэмэ нэхъыфIщ дгъэпIащIэ нэхърэ, псори зыхуей хуэгъэзауэ иращI. Дэри дадэIэпыкъунщ.

Ветеранхэм я унэр

 Ветеранхэм я советым и лэжьыгъэр иригъэкIуэкIын папщIэ Налшык къалэм и кум хуэзэ нэхъ щIыпIэфIым деж унэ щиIэну хуэфащэщ. Псалъэ фызот зэман гъунэ­гъум къриубыдэу дэ абы гулъытэ тхэлъу дызэрыхэплъэнумкIэ икIи ди ветеранхэм яхуэфэщэн унафэ къызэращтэнумкIэ.

 Шэрэдж Ищхъэрэ къуажэм дащIыхь ЩэнхабзэмкIэ унэр

 Уи Iэпэр къызыпемыкIуэкIын ­гу­гъуехьу щыту къэслъытэркъым сэ а Iуэхур. Псоми зэрыфщIэщи, къэ­ралым и Президентым и жэрдэмкIэ, «Урысей зэкъуэт» партым и парт проектым хиубыдэу щIыналъэ зыбжанэм ахъшэ хухахащ. Апхуэдэ щIыналъэхэм дэри дахэтщи, къыдатыну ахъшэр дэ къытлъыс Iыхьэм хэтлъ­хьэн хуейщ. А программэм ипкъ иткIэ дэ щэнхабзэмкIэ унэу 10, аграрнэ программэри къапщтэмэ, псори зэхэту 11 тщIащ. Жьыхэр зэдгъэ­пэ­щыжа, капитальнэ лэжьыгъэхэр едгъэкIуэкIа мыхъуу, жылагъуэхэм папщIэ ягъэхьэзыра прое­ктхэм тету я лъабжьэм къыщед­гъажьэри щIэуэ тщIащ. Сэ хуабжьу гуапэ къысщы­хъуащ а псори фIагъ лъагэ яIэу икIи и зэманым къриу­быдэу зэраухуар. Ауэ а лэжьыгъэм адэкIи пыдмыщэу хъунукъым. ЦIыхухэм яIэн хуейщ щызэхуэсын, я псэукIэм пыщIа Iуэхухэм зэщIыгъуу щытепсэ­лъы­хьын щIыпIэ. Апхуэдэ щIыпIэщ щэнхабзэмкIэ, егъэджэныгъэмкIэ центрхэр.

Перинатальнэ центрым и Iуэхур тыншу щытакъым

 Псоми зэрыфщIэщи, ди перинатальнэ центрыр къызэIухыным гугъу дыдехьащ. Путин Владимир Вла­димир и къуэм и жэрдэмщ перинатальнэ центрхэр щIынымкIэ прог­раммэр. Ар 2018 гъэм щIышылэм и 1-м нэсыху ягъэзэщIэнущ. Абы къы­хэкIыу сэ сыщогуфIыкI ягъэува пIалъэм дызэримыкIам. Ауэ, иджы­ри зэ къытезгъэзэжынщи, Iуэхур тыншу щытакъым. Жыджэру къыддэIэпыкъуащ Узыншагъэр хъумэнымкIэ министерствэр, ФIэкIыпIэ зимыIэ медицинэ страхованэмкIэ фондыр. Ди щIыналъэм и закъуэщ республикэ бюджетым къыхэкIыу апхуэдэ Iуэхум текIуэда псоми и процент 51-р хэзылъхьар. Ар дэ тхузэфIэкIащ. Медицинэм и лъэныкъуэкIэ ар республикэм и ухуэныгъэ нэхъыщхьэ дыдэщ и теплъэкIи, и купщIэкIи, и уасэкIи. Ар метр зэбгъузэнатIэ мин 35-рэ мэхъу, гъуэлъыпIэу 130-рэ щIэтщ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, абы и лъабжьэр щытщIым къэтлъытащ адэкIи зегъэубгъунымкIэ Iэмалхэр. Быдэу сыщогугъ а IуэхущIапIэр перинатальнэ центр къудейм къы­щымынэу, анэмрэ сабиймрэ я республикэ центр хъуну.

Иужьрей илъэс зыбжанэм къриубыдэу ахъшэкIэ дадэIэпыкъуащ КъБР-м и цIыхухэм ящыщу минитIрэ щитхум щIигъум

 Сэ зыхуэфащэ унафэ сщIынщ. Министрыр езыр еплъынщи зэры­дэIэпыкъун хуей ахъшэр зыхуэдизыр иубзыхунщ. ЗэфIэдгъэкIынщ а Iуэ­хур. Къэгъэлъэгъуапхъэщ ап­хуэдэ Iуэху хьэлъэхэр, ди жагъуэ зэрыхъущи, иджыри мымащIэу зэрыщыIэр. Иужьрей илъэс зыбжанэм къриубыдэу ахъшэкIэ дадэIэпыкъуащ КъБР-м и цIыхухэм ящыщу минитIрэ щитхум щIигъум. Ауэ ари мащIэщ, абы къыхэкIыу адэкIи тхузэфIэкI тщIэнущ.

Нартан къуажэм  щэнхабзэмкIэ унэр  2018 гъэм кърагъэжьэнущ

 Нартан къуажэшхуэщ. Дызыхуэ­кIуэ илъэсым абы щэнхабзэмкIэ унэ къыщыдогъажьэ. Ар планым иратхащ. Мыр лэжьыгъэшхуэщ, сом ­мелуани 100 хуэдиз текIуэдэнущ. ­Къуажэм щэнхабзэмкIэ унэ тэмэм иIэ хъунущ.

«ЭТАНА» проектыр зэрагъэзащIэр

 Псори планым тету, лэжьыгъэхэр зэрекIуэкIын хуейуэ ягъэувам езэгъыу къызэгъэпэщащ. 2018 гъэм япэ лъэхъэнэм хиубыдэ IэнатIэр -­ ­полимерхэр къыщIэзыгъэкIынур, яухуэу щIадзэнущ. Абы игъэхьэзы­рынущ тонн мин 500.
 Проектыр зэрыщыту хьэзыр хъуа нэужь, сэ зи гугъу сщIыр къэкIуэну зэманырщ, бюджетым и IэнатIэ псоми сом меларди 185-187-рэ яIэры­хьэу хуежьэнущ. Ар ди иджырей бюджетым евгъапщэт, зыхуэдизыр фо­щIэри. Хуэди 4-5-кIэ нэхъыбэщ. Абы къыхэкIыу мы проектыр зэгу­гъупхъэщ, зэлэжьын хуейщ. Ар икIэм ­нэгъэсын хуейщи, дыкъикIуэтын ­хуейкъым.

Налшык дащIыхь спорт комплексыщIэр

 А спорт IуэхущIапIэр кIыхьлIыхь хъуа ухуэныгъэщ. Ар 2006 гъэм хуэзэу кърагъэжьауэ щытащ. Щхьэу­сыгъуэ зэмылIэужьыгъуэхэм къыхэкIыу ухуэныгъэр иджыри къэс зэфIэкIакъым. Мыбдеж жыджэру зыкъытщIагъэкъуащ ди депутатхэм, республикэм и лIыкIуэу Къэрал Думэм хэтхэм. «Урысей зэкъуэтым» и нэгъуэщI парт проектым дыхыхьэн тхузэфIэкIащ икIи къыкIэлъыкIуэ илъэсым сом мелуани 128-рэ къытхуатIыпщынущ, республикэм абы сом мелуани 10 хилъхьэжын хуейуэ. Мис а ахъшэр яхурикъунущ ухуэныгъэр дызыхуэкIуэ илъэсым нагъэсын папщIэ. Спортсменхэм къыхалъхьахэр къэтлъытэри, дэ а центрым щыщ Iыхьэ гуэрым и проектым зэхъуэкIыныгъэхэр хэтлъхьащ. А Iыхьэм цIыхухэм я зыгъэпсэхупIэ, хьэщIэщ комплекс, спортсменхэм я узыншагъэм щыкIэлъыплъ IэнатIэм, дэтхэнэ спортсменми и зэ­фIэ­кIыр нэсу къигъэлъэгъуэн папщIэ зыхуеинухэр здэщыIэ щIыпIэ хэтынущ. Мыр республикэм и дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ ухуэныгъэщ. Дэ ар илъэс къакIуэм Iэмал имыIэу хьэзыр тщIыну сыщогугъ.

Зэманыр къызомэщэкI

 Пэжыр жысIэнщи, пщэдджы­жьым жьыуэ дакъикъэ 20-30 нэхърэ нэхъыбэ къысхудэгъэкIыркъым, нэ­гъуэщI зэман сиIэкъым физкультурэм тезгъэкIуэдэну. Ауэ си ныбжьым къызэрезэгъкIэ си узыншагъэр зэрысхъумэным сыхущIокъу. Щапхъэ ятызох ди чемпионхэм (пэшым Мудрэн Беслъэнрэ Джэду Iэниуаррэ щIэсщ). 

 Кореем щекIуэкIыну Олимпиадэмрэ Президент хэхыныгъэхэмрэ. Ахэр сыткIэ зэпыщIа?

Я нэхъ мащIэ дыдэр армэ, спортсменхэм зэрыжаIэщи, мы IэнатIэм апхуэдизу дызэрыщаужьыгур гуапэкъым. Ауэ абы дэ нэхъри нэхъ лъэщ дещI. АтIэ а псори хэхыныгъэхэм япыщIа? СызэреплъымкIэ, къыгуэхыпIэ имыIэу япы­щIащ. Сочи къыщызэрагъэпэща Олимпиадэм зыщыхуэдгъэхьэ­зы­рым жаIэу щытащ Урысейм ар хуе­мыгъэкIуэкIыну, ухуэныгъэхэр хунэ­мыгъэсыну. Ауэ Iуэхур нэгъуэщIу къыщIидзащ. Дэ едгъэкIуэкIащ Алы­джым ар япэ дыдэу къызэ­рыщызэIуахрэ щыIа олимпиадэхэм я нэхъыфI дыдэр. НэгъуэщIу жып­Iэмэ, а псори ди къарум къихьащ икIи ар я гуапэ хъуауэ къыщIэкIынукъым спортым, политикэм щыIэтащхьэ гуп щхьэхуэхэм. Ди жагъуэ зэрыхъущи, политикэ хьэгъэщагъэхэм я зэран спортсменхэм щекI куэдрэ къохъу. Политикэ бэнэныгъэм спортсменхэм я мызакъуэу, гъуазджэр, щэнхабзэр хапщэ, икIи ар, дауи, зыкIи къезэгъыркъым. Дэ сытым щыгъуи спортыр политикэм къызэрыгуэхар, щэнхабзэр политикэм къызэрыгуэхар ди фIэщ ­хъууэ екIуэкIащ, ауэ, ди жагъуэ зэрыхъущи, дунейм зехъуэж.
 Нобэрей Урысейр 90 гъэхэм щыIэ Урысейм ещхьыжкъым, ар нэгъуэщI Урысейщ. Языныкъуэхэм деж сэбэ­пынагъ пылъщ 90 гъэхэм дызытетар уигу къэбгъэкIыжыну. Абы щыгъуэ дэ зыри диIэтэкъым. Дэ диIэтэкъым армэр, тыкуэнхэм былым къупщхьэ къеупсэкIахэм фIэкIа зыри щIэлътэкъым. Сэ фIыуэ сощIэж абы щыгъуэ Москва зэрыщытар. СощIэж тыкуэн­хэм я телъхьэпIэ нэщIхэмрэ а къуп­щхьэхэмрэ. Ар щымыIауэ пхуэ­щIы­нукъым. Путиным щыхупIэм и гъу­нэм Iута къэралыр къригъэлауэ жа­Iэ. Ауэ апхуэдэукъым зэрыщытыр. Къэралыр щыхупIэхэм я нэхъ кум и лъащIэм къыщыхутат. ИпэжыпIэкIэ граждан зауэ екIуэкIырт, щIалэщIэ­хэр яукIырт, лъэпкъхэр зэгурымыIуэжу зэныкъуэкъурт… Дигу къэдвгъэгъэкIыжыт а зэманыр. Сыт абы щыгъуэ дунейпсо утыкум щIыщыжамыIар ди Iуэхур зэрызэIыхьар, сыт абы и щхьэусыгъуэр? Абы щыгъуэ псори Iэгу къытхуеуэрт икIи къы­т­щы­дыхьэшхырт. Нобэ дэ лъэ бы­дэкIэ дыувыжащ, зэман кIэщIым ­къриубыдэу тхузэфIэкIынур нэры­лъагъу къэтщIащ. Девгъэгупсысыт, тхыдэм и пщалъэкIэ къапщтэмэ, илъэс 15-р, илъэс 20-р сыт зи­щIысыр? Ар зы мыхьэнэншэщ. Америкэм псэлъэфу илъэс 200-кIэ зигъэсащ. Абы къыхэкIыу, ныб­жьэ­гъухэ, фэ фызахуэу къызолъытэ икIи къэвгъэува упщIэм и жэуапыр фэ ефтыжащ. Дэ Сирием и гугъу тщIащ. Сирием дэ щызэтеткъутащ террористхэм я гъуэр. Хэт хэкIуэдащ, хэти щIэпхъуэжащ. А Iуэхур дэ едгъэкIуэкIащ дуней псом, терро­ризмэм и шына­гъуэм гугъу иригъэхь къэрал псоми папщIэ. ЗэфIэкI зыбгъэдэлъ Урысейр псоми ягу ирихьу щыткъым, ауэ дэ дяпэкIэ дыкIуэнущ.

Инстаграмым щытхэр хэт?

 Техническэ дэIэпыкъуэгъухэр си­Iэщ, сыту жыпIэмэ, зэманыр схурикъуркъым. Ауэ къралъхьэ псоми сы­зэреджэным сыхущIокъу. Жэуап­хэр псынщIэу щысхуэмыгъэхьэзыр къохъу, ауэ гу лъывэзгъэтэнщи, апхуэдэ тхыгъэхэр унафэ пыухыкIахэм я лъаб­жьэу щыув щыIэщ. А зэпыщIэ­ныгъэхэр икъукIэ сэбэп мэхъу, сыту жыпIэмэ цIыхухэм я Iуэху еплъыкIэр къыбощIэ. Абы и щапхъэу куэд къып­хуэхьынущ. Сэ къысхуатхащ Нэ­гумэм и цIэр зезыхьэ уэрамымрэ Горький Максим и цIэр зезыхьэ уэрамымрэ я зэблэкIыпIэм хуэзэу, светофорым деж дыдэ жыг щIагъым ларек гуэр зэрыщIагъэувэр. А унафэр езы къалэм икъутэжащ, цIыхухэр дэIэпыкъуэгъу хъури. Шынагъуэншагъэр къамылъытэу, гъуэгу зэп­рыкIыпIэм деж щхъуантIагъэхэм хэ­ту ямыгъэуву хъунукъэ?
 НэгъуэщI зы щапхъи къэсхьынщ. ЦIыху куэдым къатхащ, иджыри ­къотхэ Шэджэм псым телъ лъэ­мы­жым теухуауэ. Iуэхур къывгу­рызгъэIуэнщ. Мыр федеральнэ ­гъуэгущ. Дыхуейуэ щытми, дыхэ­Iэбэну дыхуиткъым. Абы папщIэ федеральнэ IэнатIэхэр щыIэщ. Абы дэтхэнэ зыри щыгъуазэкъым. Ауэ Iуэхур ­икъукIэ гугъусыгъу хъуа нэужь пIалъэкIэ къагъэсэбэпыну лъэмыж телъ­хьэным едгъэужьэрэкIащ, ар Iуэху тыншу щымытами. ХэкIыпIэр куэдрэ къэт­лъыхъуащ икIи къэд­гъуэтащ. Урысейм и Автодорым унафэ къищтащ. СхужыIэнукъым зи гугъу сщIы гу­гъуехьыр нэсу къызэднэкIауэ. Ауэ а щIыпIэм нэхъ тыншу щызекIуэу ­хуежьащ. Апхуэдэ щапхъэхэр куэд мэхъу. Абы къыхэкIыу фыкъатхэ.

ЕхъулIэныгъэм и хэкIыпIэр

 Сэ къызэрыслъытэмкIэ, дэтхэнэ зы цIыхуми и ехъулIэныгъэм и къе­жьапIэр абы щIэныгъэ нэгъэса зригъэгъуэтынырщ. ЦIыхум жиIэ псалъэр игъэпэжын, и пщэ дилъхьэжа къалэнхэр игъэзэщIэн хуейщ. ЦIыхур гуапэу щытыпхъэщ. Хэт сыт жимыIэми, цIыху гуапэхэр щынэхъыбэм деж фIыщ. Ахэр нэхъыбэ мэхъу. Абы къыхэкIыу сэ иджыри къэс фызыщымыгъуазэ щэху гуэр нывжесIэфынукъым. (Iэгу йоуэхэр).

Уи щIалэгъуэм ­узыхуейуэ пщIэ мыхъуу щытахэр, иджы узыхуейхэм ящыщу пщIэр сыт?

УпщIэ тэмэмщ. Си щIалэгъуэм сэ сыт сыхуейми сщIэрт, иджы сызы­хуейхэм ящыщу зыри сщIэ хъуркъым. (Пэшым щIэсхэр мэдыхьэшх, Iэгу йоуэхэр).

Дэ сыти тхузэфIэкIынущ. Ауэ дызэгъусэмэ. Урысейм и Президентыр хэхыным къэралым и къэкIуэнур иубзыхунущ

 Путин Владимир Владимир и ­къуэм, Федеральнэ Зэхуэсым зыхуи­гъазэри жиIащ: «Дэ псори тхузэ­фIэкIынущ, ауэ дызэгъусэмэ». Къэ­бэрдей-Балъкъэрыр гугъуехьхэм сыт щыгъуи япэлъэщыфу щытащ, ноби яполъэщ. ИкIи сэ сыщогугъ сыт щыгъуи апхуэдэу екIуэкIыну. Дэ дыщыщымыIэжми апхуэдэу щытынущ. Дэ къэтлъыхъуэн хуейр зыр адрейм зэран дызэрыхуэхъуну щIы­кIэркъым, атIэ цIыхухэм дазэ­ры­дэ­Iэпыкъунырщ, зым адрейр зэры­дэ­Iэпыкъуну щIыкIэрщ. Дэ гъащIэм ди щIыналъэ дахэр къыдитащи, ар ди гущIэм и IэфIымкIэ дгъэнщIынущ. Ди цIыхухэр гъуэзэджэ защIэщ, зэфIэкIышхуэ зыбгъэдэлъ цIыху­хэщ.­
 Шэч къытесхьэркъым Къэрал Думэм хэхынымкIэ екIуэкIа хэхыныгъэхэм хуэдэу екIуу ди Президентыр хэхыныр Къэбэрдей-Балъкъэрым зэ­ры­ригъэкIуэкIынум. ЦIыхухэр хэ­хыпIэ участкэхэм къекIуэлIэнщи езыхэм я псалъэ жаIэнщ. Абыхэм жаIэнщ хэт и гъусэу адэкIэ кIуэтэну хуейми. ЖаIэнщ езыхэр зыщыпсэу къэралыр зэрыщытын хуейуэ къалъытэр. Абыхэм жаIэнщ ди Президенту щытынур хэтми (Iэгу йоуэхэр).

КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


20.05.2019
17.05.2019
14.05.2019
08.05.2019