Мы махуэхэм

Мэлыжьыхьым и 13, щэбэт

  • Рок-н-роллым и дунейпсо махуэщ
  • Гъуазджэм, щэнхабзэм я лэ­жьакIуэхэм защIэзыгъакъуэм, псапащIэм и махуэр Урысейм щагъэ­лъапIэ
  • Дунейм и къэрал куэдым нобэ я анэдэлъхубзэхэмкIэ диктант щатх. 2004 гъэ лъандэрэ къекIуэкI а хабзэр хуэгъэпсащ лъэпкъыбзэхэм зегъэу­жьыным.
  • США-м щагъэлъапIэ я ещанэ президент, къэралым и щхьэхуитыныгъэм и Декларацэр зэхэзылъхьэу ар пхызыгъэкIа Джефферсон Томас къыщалъхуа махуэр
  • 1517 гъэм Каир щаукIащ мамлюкы­дзэм и дзэпщ ин Ал-Ашраф Тумэн-бей.
  • 1895 гъэм Урыс Къэрал музейр къызэIуахащ.
  • 1902 гъэм Урысейм щыяпэу Санкт-Петербург и уэрамым япэ троллейбусыр къыдыхьащ.
  • 1923 гъэм Лондон (Инджылыз) къыщызэIуахащ «Уэмбли» стадионыр.
  • 1934 гъэм Арктикэм и мылхэм «гъэр» ящIа «Челюскин» кхъухьым исахэр къегъэлыным теухуа лэжьыгъэхэр зэфIэкIащ. Шмидт Отто зи унафэщI экспедицэм хэтахэр зэрыса кхъухьыр хым щIилъафэри, цIыхуи 104-рэ мазитIкIэ мылым тесын хуей хъуат. 
  • 1944 гъэм советыдзэм и 51-нэ армэм Кърымым и къалащхьэ Сим­ферополь нэмыцэ-фашист зэрып­хъуакIуэхэм къыIэщIигъэкIыжащ.
  • 1945 гъэм 2-нэ, 3-нэ Украин фронтхэм я дзэхэм Австрием и къалащхьэ Венэ хуит къащIыжащ.
  • 1970 гъэм Атлантикэ хым щыщIилъэфащ Совет Союзым и К-8 атомнэ псыщIагъырыкIуэ кхъухьыр. Абы ­щыгъуэ цIыху 52-рэ хэкIуэдат.
  • Урыс тхакIуэ, усакIуэ Бедный Демьян (и цIэ-унэцIэ дыдэр Придворов Ефимщ) къызэралъхурэ илъэси 136-рэ ирокъу.
  • Совет композитор, дирижёр, ­СССР-м и гимным и макъамэр (иджы УФ-ми ейщ) зытха, СССР-м и цIыхубэ артист, Сталиным и цIэр зезыхьэу щыта саугъэту тIу зрата Александров Александр (и унэцIэ дыдэр Коптеловщ) къызэралъхурэ илъэси 136-рэ ирокъу.
  • Адыгэ узэщIакIуэ, IуэрыIуатэдж Гъу­кIэмыхъу Iэбубэчыр къызэралъхурэ илъэси 114-рэ ирокъу.
  • УэрэджыIакIуэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Шуфутинский Михаил и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
  • Урысей политик, УФ-м и Къэрал Думэм и УнафэщIым и къуэдзэу щыта Хакамадэ Иринэ и ныбжьыр илъэс 64-рэ ирокъу.
  • Урысей шахматист, дунейм и 13-нэ чемпион, политик Каспаров Гарри и ныбжьыр илъэс 56-рэ ирокъу.
  • Урысей фигуристкэ, УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, Олимп чемпионкэ Навкэ Татьянэ и ныбжьыр илъэс 44-рэ ирокъу.

Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 18 - 20, жэщым градуси 8 - 10 щыхъунущ.

Мэлыжьыхьым и 14, тхьэмахуэ

  • Урысейм и ПВО-м хыхьэ дзэхэм я махуэщ
  • Украинэм и МВД-м и къэрал автоинспекцэм и лэжьакIуэм и махуэщ
  • Куржым щагъэлъапIэ я анэдэлъхубзэм и махуэр
  • 1801 гъэм Урысейм и пащтыхь Александр Езанэм унафэ къыдигъэкIащ щIэпхъаджагъэ илэжьауэ шэч зы­хуа­щIым щыпкърыупщIыхькIэ залымыгъэ кIэлъыземыхьэным теухуауэ.
  • 1848 гъэм Урысейм къыщызэрагъэпэщащ цензурэмкIэ комитет. Абы и къалэнт печатым къытехуэхэм щэхуу кIэлъыплъыныр, къэрал унафэщIхэм ягу иримыхь тхыгъэхэр къытремыгъэдзэныр.
  • 1871 гъэм Германием парламент - рейхстаг - къыщызэрагъэпэщащ.
  • 1879 гъэм Урысей император Александр ЕтIуанэр яукIыну хэтащ.
  • 1890 гъэм Америкэ къэралыгъуэхэм я зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ. Абы хохьэ Америкэ Ищхъэрэмрэ Ипщэмрэ къызэщIаубыдэ къэрал 35-рэ. 
  • 1908 гъэм Петербург дунейм къыщытехьащ «Сатирикон» журналым и япэ номерыр.
  • 1912 гъэм Атлантикэ хым жэщым щыщIилъэфащ Инджылызым и «Уайт Стар Лайн» компанием и «Титаник» кхъухьыр. А зэманым абы нэхърэ нэхъ инрэ нэхъ лъэщрэ дунейм зы кхъухьи щащIатэкъым. Хым кърихьэжьа мыл абрагъуэм ар щыжьэхэуам кхъухьым цIыху 2208-рэ исати, псэууэ къелар 704-рэщ.
  • 1918 гъэм ВЦИК-м унафэ къыдигъэкIащ Бэракъ плъыжьыр къэралым и ныпу къэщтэным теухуауэ.
  • 1923 гъэм Москва «Наука» тхылъ ­тедзапIэр къыщызэрагъэпэщащ
  • 1927 гъэм Швецием щыщ Гётеборг къалэм щызэпкъралъхьащ «Вольво» лIэужьыгъуэм и япэ автомобилыр.
  • 1945 гъэм Москва къыщызэIуахащ СССР-м ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и Ботаникэ хадэ нэхъыщхьэр.
  • 1956 гъэм США-м дунейм щыяпэу видеомагнитофон щащIащ.
  • 1961 гъэм Совет Союзым и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и унафэкIэ «СССР-м и кхъухьлъатэзехуэ-космонавт» цIэ лъапIэр къащтащ.
  • Урысей империем и Правительст­вэм и унафэщIу 1906 - 1911 гъэ­хэм щыта, къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ министру лэжьа, мэкъумэш IэнатIэм зэ­хъуэкIыныгъэшхуэхэр щегъэ­кIуэ­кIы­ныр къыхэзылъхьа Столыпин Пётр къызэралъхурэ илъэси 157-рэ ирокъу. 
  • КъБР-м щIыхь зиIэ и дохутыр Безрокъуэ Олег и ныбжьыр илъэс 69-рэ ирокъу.
  • Биологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Тау Ибрэ­хьим и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
  • Къэрал къулыкъущIэ, Московскэ областым и губернатор Воробьёв Андрей и ныбжьыр илъэс 49-рэ ирокъу.

Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 20 - 22-рэ, жэщым градуси 10 - 11 щыхъунущ.

Мэлыжьыхьым и 15, блыщхьэ

  • Щэнхабзэм и дунейпсо махуэщ
  • Экологием теухуа щIэныгъэхэм я махуэщ
  • Урысейм IэщэкIэ ЗэщIэузэда и ­Къарухэм я радиоэлектроннэ дзэ­хэм я IэщIагъэлIым и махуэщ
  • Къэзахъстаным щагъэлъапIэ зэгуэкIуахэм я махуэр
  • Босниемрэ Герцеговинэмрэ Республикэм и армэм и махуэщ
  • Ингуш Республикэм и къалащхьэ Магас и махуэщ. КъалащхьэщIэр илъэс 25-рэ ирокъу.
  • Куржым щагъэлъапIэ лъагъуныгъэм и махуэр
  • 1395 гъэм Тамерланрэ Тохъутэ­мыщрэ я дзэхэр Тэрч и деж щызэзэ­уащ.
  • 1795 гъэм Литвар Урысей империем гухьащ.
  • 1865 гъэм яукIащ США-м и президент Линкольн Авраам.
  • 1929 гъэм СССР-м къыщащтащ цIыхур жьы хъуа нэужь къэралым пенсэ хуигъэувыным теухуа хабзэр.
  • 1935 гъэм Испанием и Компартыр къызэрагъэпэщащ.
  • 1945 гъэм Британием и дзэхэм хуит къащIыжащ Берген-Бельзен нэмыцэ гъэрэщым исахэр. Зауэ зэманым абы икIуэдащ цIыху мин 50-м щIигъу.
  • 1951 гъэм Лондон щекIуэкIащ «Дуней псом щынэхъ дахэ пщащэ» япэ зэпеуэр. Абы хэта хъыджэбз 30-м я нэхъ дахэу къалъытар Швецием щыщ Хааксон Кикит. 
  • Италием щыщ сурэтыщI щэджащэ, щIэныгъэлI цIэрыIуэ, зи Iэдакъэ­щIэкIхэр нобэми цIыхухэм яфIэтелъыджэ Леонардо да Винчи къызэралъхурэ илъэс 567-рэ ирокъу.
  • 1725 - 1727 гъэхэм Урысейм и унафэр зыIэщIэлъа, Пётр Езанэм и етIуанэ щхьэгъусэу щыта Екатеринэ I къызэралъхурэ илъэс 335-рэ ирокъу.
  • Урыс усакIуэ, критик Гумилёв Николай къызэралъхурэ илъэси 133-рэ ирокъу.
  • Корее Ищхъэрэм и къызэгъэпэщакIуэ икIи абы и япэ унафэщI Ким Ир Сен къызэралъхурэ илъэси 107-рэ ирокъу.
  • Совет космонавт, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь Береговой ­Георгий къызэралъхурэ илъэс 98-рэ ирокъу.
  • ТхакIуэ цIэрыIуэ, фильм куэдым сценарийхэр яхуэзытха Стругацкий Борис къызэралъхурэ илъэс 86-рэ ирокъу.
  • Биологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, ЩIДАА-м и академик Слъон Лудин и ныбжьыр илъэс 85-рэ ирокъу.
  • УэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, композитор-уэрэдус, СССР-м и цIыхубэ артисткэ, УФ-м и Къэрал саугъэтыр зрата Пугачёвэ Аллэ и ныбжьыр илъэс 70 ирокъу.
  • Бельгием и пащтыхь Филипп и ныбжьыр илъэс 59-рэ ирокъу.

Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 14 - 15, жэщым градуси 9 - 11 щыхъунущ.

Зыгъэхьэзырар ЖЬЭКIЭМЫХЪУ Маринэщ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


16.04.2019
15.04.2019
11.04.2019
09.04.2019