Щапхъэ зытрахт Гъумар

 И ныбжьыр илъэсищэм нэблэгъэпауэ мы гъэм и гъатхэпэм дунейм ехыжащ Хэку зауэшхуэм жыджэру хэта, дзэ юстицэм и полковник Мырзэкъан Гъумар. Абы и гъащIэр щIэблэм я щапхъэщ икIи хуэфащэ дыдэу Вагъуэ Плъыжь орденыр, «Кавказыр зэрихъумам папщIэ», «Зауэм къыщигъэлъэгъуа лIыгъэм папщIэ», нэгъуэщI ме­даль зыбжанэ къыхуагъэфэщащ.
 Къармэхьэблэ (Каменномост) щыпсэу Мырзэкъан Хьэжбэчыр и унагъуэм 1920 гъэм дыгъэгъазэм (декаб­рым) и 25-м иралъхуа щIалэм Гъумар фIащащ. Адэ-анэри лъэпкъри абы фIы куэдкIэ щыгугъырт икIи я нэхъыжьхэм я хъуэпсапIэхэр дунейм къытехьа цIыкIум ­игъэпэжащ, и гъащIэ кIыхьым зытеукIытыхьыжын зы Iуэхугъуи къыIэщIэмы­щIэу, зыпэрыта IэнатIэхэр пщIэрэ щытхъурэ хэлъу ­игъэзащIэри. 
 Къармэхьэблэ дэт курыт еджапIэр ехъулIэныгъэкIэ къиуха нэужь, Гъумар щалъ­хуа жылэм лэжьэн щы­щIидзащ цIыхубэ судым и секретару. Япэу зыпэрыува IэнатIэр абы фIыуэ илъэ­гъуащ икIи и гъащIэ псор абы ирипхащ. Орджоники­дзе (иджы Владикавказ) дэт юридическэ курсхэр 1940 гъэм къиухри, Мэздэгу пэмыжыжьэу щыIа Курской ­районым и прокуратурэм следователу ягъэкIуащ. 
 Хэку зауэшхуэр къэхъеиным зымащIэ дыдэ иIэжу, 1941 гъэм и мэкъуауэгъуэм, унагъуэ иухуащ, я къуажэм щыщ Лыхьхэ япхъу тхьэIухудыр псэгъу ищIри. АрщхьэкIэ я насыпыр пIалъэкIэ фашист зэрыпхъуа­кIуэхэм псынщIэ дыдэу къызэтракъутащ. 
 Бийр Хэкум ерыщу къыщебгъэрыкIуэм Мырзэкъан Гъумар цIыхубэр къызэщIигъэуIуащ икIи къулыкъур щрихьэкI Курской районым къыщызэригъэпэщащ нэ­мы­цэ танкхэр къызэтезыгъэувыIэну щIытIхэр. Жэщ-махуэ жамыIэу ахэр я IэнатIэм пэрытащ икIи фашистхэр гъунэгъу къыщыхъум ирихьэлIэу къалэныр гъэ­зэщIа хъуащ. Нэмыцэхэм а щIытIыр къызэранэкIыфакъым икIи мыгувэу «Красная звезда» газетым къы­традзащ «Сэ МэздэгукIэ афIэкIа згъэзэнкъым» псалъащхьэм щIэту нэмыцэ генералым жиIахэр. Бийр Мэздэгу и деж къыщызэт­рагъэувыIэнымкIэ хуабжьу сэбэп хъуат Гъумар и гупым я лэжьыгъэ щхьэпэр. Абы къыхэкIыу Мырзэкъаным «Кавказыр зэрихъумам ­папщIэ» япэ къэрал дамыгъэ лъапIэр къыхуагъэфэщащ. 
 ИужькIэ, политкурсхэр ­къиухри, Мырзэкъаныр хагъэхьащ Кавказ Ищхъэрэ дзэ округым щыщ частхэм ящыщ зым. Ашхабад, Калининград, ­КъуэкIыпIэ Жы­жьэм, нэгъуэщI щIыпIэ куэдми ­къулыкъу щищIащ абы икIи дэнэкIи и зэмани къаруи щеблэжакъым. Иужь илъэс пщыкIутIым Грознэ къалэм дзэм щыхэтащ.
 Къулыкъу щIэныр иухыу, пенсэм кIуа иужькIэ, 1971 гъэм Мырзэкъан Гъумар Къэбэрдей-Балъкъэрым ­къи­гъэзэжащ. Илъэс куэдкIэ адэкIэ щылэжьэжащ ­КъБР-м ЮстицэмкIэ и министерствэм. 
 Унагъуэ дахи къызэри­нэкIащ абы. Ипхъу нэхъыжь Маринэ Къэбэрдей-Балъкъэрым УхуэныгъэмкIэ и ­министерствэм щылэжьащ, и къуэ Валерэ Ракетэдзэхэм я академиер Ленинград ­къищиухри, полковникыу армэм хэтащ. Ипхъу нэхъыщIэм Налшык макъамэм щыхуе­гъасэ. Гъумар и Iуэхухэр адэкIэ зыгъэкIуэтэн къуэ­рылъху-пхъурылъхухэри къыщIэнащ.
 «Дунейм тетыхукIэ ар уэршэрэгъу гъуэзэджэу, куэд дыдэ къыджиIэжу щытащ, - игу къегъэкIыж Гъумар и шыпхъум и къуэ Пщыунэ Юрэ. – Зыри димыгъэхуу ищIэжырт и гъащIэм къыщыхъуа сыт хуэдэ Iуэхугъуэри. Дерс щхьэпэ къы­зыхэтхын чэнджэщ куэд къытхуигъэнащ абы».

Хьэтау Ислъам.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


16.07.2019
15.07.2019
11.07.2019
09.07.2019