Зыми емыщхь хъэтI зиIэ Балэ Мухьэдин

Тыншыну къигъэщIа цIыхутэкъым

 ХЬЭIУПЭ ДжэбрэIил, УФ-м гъуазджэ­хэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, КъБР-м и цIыхубэ артист, композитор: - Балэ Му­хьэдинрэ Къардэн Хьэсэнрэ профессиональнэ музыкэм и къыщIэдзапIэ дыдэм деж щыта композитор гъуэзэджэхэщ. АдэкIэ абыхэм ­къакIэлъыкIуа дэ зыгуэр тхузэфIэкIамэ, искусствэм хэлъхьэныгъэ хуэтщIыфамэ, зи фIыщIэр ахэращ.
 Зауэ зэман бзаджэм хамылъхуауэ, зыхэта бэлыхь къомым пхымыкIауэ щытамэ, талантышхуэ зыбгъэдэлъа Балэ Мухьэдин дуней псом щызэлъащIыса макъамэ зэритхынум шэч лъэпкъ хэлътэкъым. Нэгъэсауэ духовой оркест­рыр зыщIэ композиторт, симфоние ­гъуэзэджэхэр итхырт. 
 Музыкэм и жанр нэхъ гугъу дыдэхэм зрипщытырт Мухьэдин икIи ахэр телъыджэу къехъулIэрт. Симфоние, марш, реквием хуэдэхэм къадэкIуэу, абы и Iэдакъэм къыщIэкIащ адыгэ макъамэм ­къригъэзэгъа джаз музыкэр.
 Зэреджа мащIэр къигъэсэбэпурэ зи щIэныгъэм хэзыгъэхъуэжа, зэлэжьыжа цIыхут Балэ Мухьэдин. 115-нэ Къэбэрдей шуудзэм и накъырапщэу щыта Мухьэдин а Iэмэпсымэм щхьэкIэ итхащ ма­къамэ зыбжанэ. ЖыпIэнурамэ, гъащIэм и нэщIэбжьэ куэд зылъэгъуа, тыншыну къигъэщIа цIыхухэм ящымыща Балэр зыми къигъэдзыхакъым, и талантыр къигъэлъэгъуэнымкIи зыри зэран къыхуэхъу­факъым.

***

Зи цIэр лъэпкъ тхыдэм къыхэна

 Къардэн Хьэсэн, Урысей Федерацэм и цIыхубэ артист, композитор: - Балэ Мухьэдин сэ къыщысцIыхуар Хэку зауэшхуэм и ужькIэщ. 
 1947 гъэм Шэджэм военкоматым сы­щылажьэу, зыгуэрым макъамэр фIыуэ зэрыслъагъур жиIэу «сищагъэнт», абы накIуэри, сэ Налшык сыкъашат Ленинград консерваторэм щрагъэджэну гуп къыхахырти, абыхэм сыхагъэхьэну. КъэпщытакIуэхэм я деж сыщIыхьащ дзэ щыгъынхэр зэрысщыгъыу, зы сыхьэт ныкъуи сыщIэмыту къызжаIащ сызэрежьэным зыхуэзгъэхьэзырыну. Си нэ къызыхуикI IэщIагъэм сыхуеджэну ­Ленинград сыкIуэным сытезыгъэгуш­хуари, абы сызышари Балэ Мухьэдинщ. Адэ-анэ сиIэтэкъым, къысхуэгузавэу ­гъуэгу сытрагъэхьэну. ЕтIуанэ махуэм сежьэн хуейти, Iыхьлыхэр, гъу­нэгъухэр къызэхэзжыхьащ, ахэр си дэIэпыкъуэ­гъууи гъуэгу сытехьащ. КIэстум тхура­гъэдахэр Налшык деж къыщытща­тIа­гъэри, къалэшхуэм дыкъыщыхутащ. 
 1948 гъэм сэ еджэн щIэздзауэ, Мухьэдин консерваторэм и етIуанэ курсым щеджэу си ныбжьэгъур скIэрачащ, нэмыцэхэм я гъэру ущытащ, жаIэри. ИлъэсибгъукIэ лъэхъуэщым иса Мухьэдин къуаншагъэ имыщIауэ къалъытэри, хуит къащIыжащ. И макъамэ Iэрытхыу письмокIэ къысхуигъэхьахэр хуэсхъумауэ естыжат. Си ныбжьэгъуфIу, си дэIэпыкъуэгъу нэсу, Iуэху куэдми дызэделэжьу дыкъекIуэкIащ.
 Музыкэ щэнхабзэ и лъэныкъуэкIэ ди республикэм зыкъыщиужьар зауэ нэужь лъэхъэнэрщ. А зэманым лэжьыгъэшхуэ зэдэтщIащ Мухьэдинрэ сэрэ, ­ку­рыт еджапIэхэм художественнэ самодеятельностхэр къыщызэдгъэпэщу, ныбжьыщIэхэр макъамэ нэсым дедгъэ­хьэхыу. 1957 гъэм Къэбэрдейр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 щрикъур щагъэлъапIэми дыхэтащ Балэмрэ сэрэ.
 Ахърэт нэху Тхьэм кърит си ныбжьэгъужьым, сэ абы и фэеплъыр нобэми згъэкIуэдкъым, и IэдакъэщIэкIхэр ­КъБР-м и филармонием и симфоние оркестрым игъэзащIэхэм хэтщ.
 Къапщтэмэ, нэмыцэ зэрыпхъуакIуэ­хэм яIэщIэкIуэдахэм яхуитха реквие­мым фIэкIа Мухьэдин и Iэдакъэм къы­щIэмыкIами, композиторым и цIэр тхыдэм къыхэнэнт.
2010 гъэ

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


24.06.2019
20.06.2019
18.06.2019
17.06.2019