УдзхэмкIэ куэдым уапэлъэщынущ

«Узыри къигъэщIри и хущхъуэгъуэри къигъэщIы­жащ», - жаIэ. Ауэ медицинэм зиужьми, ар иджы­ри щыкъарууншэщ уз зэмылIэужьы­гъуэхэм я пащ­хьэм - щIэныгъэр нэсакъым. Мыбдежми зэ­пэ­щIэ­уэныгъэхэр къы­щохъу: иджыри къэс хущ­хъуэфI дыдэу къалъытэу щы­тахэр Iэпкъэлъэпкъым и дежкIэ зэрану къыщыщIи­дзыж щыIэщ. Iуэхур сэтей къэзыщIыр къэ­хутэныгъэ­хэрщ - япэщIыкIэ куууэ ягъэ­унэхун пап­щIэ зэман яхуримыкъуауэ къыщIокI. Псом хуэмыдэу синтетикэм къыхэщIыкIахэм, химие реакцэм я Iэужьхэм ехьэлIауэ. Къищынэмы­щIауэ, статистикэм къы­зэритымкIэ, Урысейм щызекIуэ хущ­хъуэ псоми я Iыхьэ щанэр нэпцIщ, дзыхь яхуэпщI мыхъуну. Ахэр икIи зэрылъапсейр ящIыбгъужмэ, гурыIуэ­гъуэщ цIыхухэм ­нэгъуэщI хэкIыпIэхэр къыщIалъы­хъуэм и ­щхьэ­усыгъуэр. Куэ­дым къыхах хъуащ «фитотерапие» жыхуаIэр, нэгъуэщIу жыпIэмэ, удзхэм къы­хэщIыкIа хъущхъуэхэр. Сэбэп къып­хуэмыхъуми, апхуэдэхэм я зэран къокIынукъым. А Iуэхухэм хэт нэхъри нэхъыфIу щы­гъуазэщ къэ­кIыгъэхэм къыхищIыкIахэмкIэ илъэс 40 хъуауэ цIыхухэм еIэзэ Бетрожь Валерэ. Зэман зыбжанэ ипэкIэ абы ди ­газетыр тетхыхьауэ щытащ, ауэ и лэжьыгъэр зыхуэдэр иджыри къытхуиIуатамэ, лей хъуну ди гугъэкъым.

- Валерэ, уэ уи IэщIагъэкIэ удохутыркъым, ауэ цIыхухэм уоIэзэ, сэ зэ­рыс­щIэмкIэ, бгъэхъужхэри яхэтщ. Къыд­жеIэт абы и щэхур.
 - Сэ сытетщ зэи сызытемыкI хабзэм: сэбэп ухуэмыхъуфмэ, сымаджэм уи зэран йомыгъэкI. СхузэфIэмыкIынумкIэ зыри къэзгъэгугъэркъым. Хущхъуэхэр зэры­зэ­хэслъхьэ щIыкIэри зыми щызбзыщIыркъым. Дунейм къытехьа иужь пIалъэ кIыхь дыдэкIэ цIыхум хущхъуэгъуэ за­къуэу иIар къэкIыгъэхэрщ, ахэращ псоми я къежьапIэр, я лъабжьэр.
Мыри зыщыгъэгъупщэн хуейкъым: ­нитIыр зэрызэхуэмыдэм хуэдэу, цIыхухэ­ри зэхуэдэкъым, дэтхэнэ сымаджэми щхьэ­хуэу бгъэдыхьэн хуейщ и ныбжьым, и Iэпкъ­лъэпкъым, и хьэлым, нэгъуэщI куэдми тещIыхьауэ. ИтIанэ ущыуэну­къым.
- Iэзэгъуазэхэр сыт щыгъуи щыIащ. Ауэ Совет Союзыр лъэлъэжу коммунист идеологиер IукIуэта иужь уэру ­къежьащ экстрасенсхэр, уи къэкIуэнур къыбжезыIэфхэр, хэбгъэзыхьмэ, нэ­хъапэм таурыхъхэм хэту фIэкIа ды­мы­цIыхуу щыта удхэр. ЦIыху­хэр къэнащ зыми дыхь хуамыщIыжу.
- КъызгурыIуащ жыпIэну узыхуейр. Ауэ укъызогъэгугъэ сэ пщыхьэщхьэм гъуэ­лъыжу Iэзэу нэху къекIахэм сазэры­щы­мыщымкIэ. Псори къыщежьар си сабиигъуэрщ. Губгъуэм, мэзым сиша иужь си адэм куэдрэ сигъэлъагъуу щытащ удзхэр: дэтхэнэр сыткIэ сэбэпми къызгури­гъа­Iуэрт. Абыи ар къыщищIар и адэм и дежщ - сэ си адэшхуэр уз зэмылIэужьы­гъуэ дыдэхэм япэлъэщ Iэзэу Къэбэрдей псом щыцIэрыIуэу щытащ, и хъыбар куэди къэнащ. Арауи къыщIэкIынущ сэ удз хущ­хъуэхэм зестынри къызыхэкIар. Ауэ ар щIэдзапIэ къудейт. Удз зэмылIэужьы­гъуэ­хэм къахэщIыкIахэмкIэ зэрыIэзэм щы­гъуазэ зыхуэсщIын папщIэ сэ къызэ­хэс­кIухьащ Кавказ Ищхъэрэм и щIыналъэхэм я мызакъуэу, Урысейм и щIэлъэ­ныкъуэр, Украинэр, нэгъуэщIхэри. Тхылъ гъуэ­ты­гъуейхэр сыт щыгъуи къызогъэ­сэ­бэп. Зэ­пымыууэ сакIэлъоплъ медицинэм щIэуэ къыхыхьэхэм. Арыншауи хъунукъым.
- Хъарзынэщ. Иджы нэхъ щхьэтечу Iуэхум дыбгъэдэгъэхьэт. Ди псалъэм къыхэдгъэувэнщи, си цIыхугъэхэм яхэтщ гъэмахуэм деж аллергием гугъу иригъэхьхэр. Ахэр, уеблэмэ, пIалъэкIэ икIын ­хуей мэхъу щыпсэу щIыпIэхэм.
- Аллергиер адыгэбзэкIэ, «хьэкъупIэ» жы­хуаIэращ. Абы зеубгъу губгъуэжыхапхъэр (амброзиер) къыщыгъагъэм деж. «Тхьэхэм я шхыныр» - аращ а къэкIыгъэ бзаджэм латиныбзэкIэ зэреджэр - куэдым езэгъыркъым, езыр псынщIэу мэбагъуэри, гъэкIуэ­дыжыгъуейщ. А узыр мэятэ шыщхьэуIум къы­щыщIэдзауэ жэпуэгъуэм и зэхуэдитIым нэсыху.
АрщхьэкIэ хьэкъупIэр цIыхум къыхихынкIэ хъунущ сабэми, дыгъэжьэражьэми, щIыIэми. Ерыскъы, цитрус зэмылIэужьы­гъуэхэр зэмызэгъхэри щыIэщ. Апхуэдэ ды­дэуи хьэхэм, джэдухэм, нэгъуэщI псэущхьэхэм ялъэIэса цIыхуми къыпкърыхьэнкIэ зы­хуэ­Iуа щыIэкъым. Сэ зэхэсщIэ хущ­хъуэхэр апхуэдэ узхэм яполъэщ.
- НэгъуэщI сыт хуэдэхэм уи Iэзэгъуэ хэлъ?
- Хуабжьу си гуапэу жысIэфынущ гу ­лъынт­хуэ, щхьэ, бгы (радикулит) узхэм сазэ­ры­пэлъэщыр. Апхуэдэу кIэтIийхэр тэмэму гъэ­лэжьэн папщIэ, тхьэкIумэхэм ву макъ итмэ е дахэ-дахэу зэхамыхмэ, щхьэцыр икIмэ, бэгахэр гъэтIысыжын хуеймэ, сэ зы­къысху­гъазэ хъунущ. ЦIыхухъу, цIыхубз узхэми си Iэзэгъуэ итщ.
ХэмытIэсамэ, зызопщыт пневмонием, жьэным, гипертонием. Фошыгъу узыр зыщ­хьэщысхахэр мащIэкъым. Си щхьэ сыщытхъужыркъым, сымыгъэу­нэхуаи пхуэсIуа­тэркъым, схузэфIэмыкIыни зыри щызгъэгугъыркъым. Мыр къыхэзгъэщхьэхукIыну сы­хуейщ: си хэщIапIэр псоми яхузэIухащ: Налшык къалэ, Ахъуэхъум и уэрам, 92-нэ унэ, ещанэ къат, 15-нэ пэш. Фыкъэпсалъэ хъунущ 8-903-493-30-59, 8-938-079-66-69 ­телефонхэмкIэ. Си деж щывгъуэтынущ ­чэнджэщ зэмылIэужьы­гъуэхэри.
Си псалъэм и кIэухыу мыри щIызгъужыну сыхуейщ: сэ пыщIэныгъэ яхузиIэщ нэхъапэм сызэIэза, згъэхъужа куэдым, абыхэм я узыншагъэм сыщIоупщIэ. ФIыщIэ къысхуэ­зыщIхэри мымащIэу яхэтщ. Зыщывмыгъэгъупщэ: удзхэмкIэ уз куэдым уаплъэщынущ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


21.10.2019
17.10.2019
15.10.2019
14.10.2019