«Вагъуэхэр» Iэпщэм къызэщIекъуэж

Лъэпкъ библиотекэм и щIэджыкIакIуэ пэшышхуэм щIэзу къыщызэхуэсат ­ады­гэ­хэм ящыщу япэ дыдэу Совет Союзым футболымкIэ и чемпион хъуа Iэпщэ Александр къызэ­ралъхурэ илъэс 80 зэрыри­къур ягъэлъэпIэну. Абыхэм яхэтт Къэбэрдей-Балъкъэ­рым и топ­джэгум и лъаб­жьэр зыгъэтIылъа икIи къэралпсо утыкум ехъу­лIэныгъэкIэ изы­ша щIалэ а­хъырзэман куэд: Налшык и «Спартак»-м и щIыхьыр илъэс зэмылIэужьыгъуэ­хэм зыхъумахэу Сыжажэ Ва­лерэ, Гогибедашвили­ Заур, ­Гъубж Вячеслав, Хьэнцэ Аслъэнбэч, ­Мэ­шыкъуэ Аслъэн, абы щыджэгуа­хэу икIи иужькIэ и тренер нэхъыщ­хьэу щытахэу Къумыкъу Виктор, ­Красножан Юрэ, Шыпш Тимур, Биджий Хьэсэнбий сымэ, Къэбэрдей-Балъ­къэ­рым и Парламентым, Прави­тельст­вэм ­къикIахэр, Iэп­щэ Александр и цIэр ­зе­зыхьэ футбол академием и гъэсэнхэр, и ныб­жьэгъуу, зыцIыхуу щы­тахэр, и уна­гъуэм щыщ­хэр. Зэрымыпсэужрэ илъэс 28-рэ ­дэ­кIами (1991 гъэм дыгъэгъазэм и 17-м дунейм ехыжащ), Iэпщэм хузэ­фIэкIащ Къэбэрдей-­Балъкъэрым и ­«топджэгум и ва­гъуэхэр» и пшыхьым къы­щызэщIикъуэжыну. 
Сыт щыгъуи хуэдэу дахэу, зэгъэкIуауэ зэIущIэр езыгъэкIуэкIа Налшык­ дэт­ курыт еджапIэ №31-м и директор икIи «Спартак» стадионым и диктор Егъуэжь­ Анзор къызэхуэсахэм иджы­ри зэ ягу къи­гъэкIыжащ Iэпщэ Александр и гъащIэ гъуэгуа­нэмрэ топджэгум щиIа ­ехъу­лIэныгъэхэмрэ. Дауи, абы ­къы­хигъэщхьэхукIащ ­1964 гъэм Тбилиси и «Динамо»-м хэту СССР-м и чемпион зэрыхъуамрэ, къыкIэлъы­кIуэ илъэсым Налшык ­къигъэзэжу, ди «Спартак»-м и гъусэу Урысей Федерацэм и дыщэ медалхэр къызэрихьамрэ. Псалъэмакъыр щIигъэбыдэрт а лъэхъэнэм траха видеотеплъэхэм. 
Пшыхьым япэу псалъэ щратащ хэгъэрейхэм къаб­гъэдэкIыу утыку къихьа Iэпщэ Анатолэ. Къызэхуэсахэм абы фIыщIэ ин яхуи­щIащ я лъэпкъым и мызакъуэу республикэр, къэралыр зэрыгушхуэ я къуэшыр зэрызыщамыгъэгъупщэм, хуэфэщэн пщIэ лъагэ зэрыхуащIым къыхэкIыу. 
АдэкIэ псалъэмакъым къы­хыхьа Сыжажэ Вале­рэ гуапэу игу къигъэкIыжа­щ Мэзкуу и «Динамо»-м­ и тренер нэхъыщхьэ Якушин Михаил 1961 гъэм Iэп­щэмрэ абырэ я командэм зэрыригъэблэгъауэ щы­тар.
Iэпщэ Александр Мэзкуу щыщыIа лъэхъэнэм зэ­рыхуэза щIыкIэр игу къи­гъэкIыжащ Къэбэр­дей-Ба­лъ­къэр къэрал уни­­вер­ситетым и спорт фа­­куль­тетым футболым­ и теориемрэ практикэмрэ ще­зыгъэдж, педагогикэ щIэныгъэхэм я кандидат Къуэжэм Аслъэн.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Парламентым и уна­фэ­щIу зэхуэсыгъуэ зыбжанэм щыта Нэхущ Заурбий къыхигъэщащ езыр зэи топ джэгуу щымытами, Iэпщэ Александр теухуа пшыхьхэм иджы ещанэу и гуапэу къызэрырихьэлIэр. «Апхуэдэхэращ лъэпкъыр зыIэтыр, ди щхьэр ­лъагэу дэзыгъэлъагъужыр», - жи­Iащ абы.
ГукъэкIыж IэфIхэр и куэдт Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм и чэнджэщэгъу, КъБР-м щIыхь зи­Iэ и юрист Къумыкъу Бо­рис. 
- Нобэ хуэдэу сощIэж Iэп­щэ Александр зи капитан Налшык и «Спар­так»-р­ сэ сыщеджэ Саратов ­къалэм и «Сокол» командэм дэджэгуну 1963 гъэм накъыгъэм (майм) и ­19-м нызэрыкIуауэ щытар, - ядэгуэшащ ар къызэхуэсахэм. - ЦIыху мин зыбжанэр ­къэукъубеяуэ зэ­рыс стадион­ абрагъуэм­ си закъуэт ди щIалэхэм къыщы­дэщIыр. Зэпеуэр­ лъэщу къыщIэзыдза хэ­гъэ­рейхэм шэч къытрахьэртэкъым хьэщIэхэр зэ­рырагъэкIуэтынум, ауэ Iэпщэ Алек­сандр Мэзкуу и «Д­инамо»-м къыхэкIыжу къапэщIэтхэм къазэ­ры­хыхьэжам, зэрапашэм, ма­щIэу игъэгузавэрт. ИкIи ар щхьэусыгъуэн­шэтэкъым: Сашэ ахэр хуабжьу игъэгулэзырт. 36-нэ­ да­къи­къэм къэхъуа телъыджэм иужь­кIэ куэдрэ цIыхухэр тепсэлъыхьыжащ - лъагэу­ къэлъэта топым Iэпщэ Александр бгъэгукIэ зэригъэгъазэри, «Сокол»-м и гъуэм пэмыжыжьэу щыт Зотов Алексей хуигъэжащ, мыдрейм къыхуэнэжыр Сашэ къызэригъэпэща­ Iэмал гъуэзэджэр химы­гъэ­кIуэдэну арати, хэгъэрейхэм я гъуэр хигъэщIащ. «Телъыджэщ!», «ФIэщщIыгъуейщ!» зэп­лъыжурэ къэ­хъуар ягъэ­щIагъуэрт ста­дионым къри­хьэлIахэм. Сэри абы сригушхуэрт. 
Iэпщэ Александр къы­зэралъхурэ илъэс 80 зэ­ры­рикъум и щIыхькIэ къы­зэрагъэпэща пшы­хьыр зэхэухуэнат гукъэ­кIыжхэмрэ уэрэдхэмкIэ. Топджэгум куэд щIауэ хуабжьу дихьэххэу Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ артист Текуев Амуррэ Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и артист Дау Марьянэрэ пщыхьэщхьэр ягъэбжьы­фIащ. КъэкIуэну дахэ зэриIэр къызэхуэсахэм яри­гъэлъэгъуащ Сашэ и шыпхъум и къуэрылъху ­Къуныжь Елизаветэ и уэрэд жыIэкIэм. 
 КъБР-м и Парламентым «Захуагъэ здэщыIэ Урысей» партым щиIэ фракцэм и пашэ Кебеков Владимиррэ философие щIэ­ныгъэхэм я доктор Хъурей Феликсри я мащIэтэкъым пшыхьым кърихьэлIахэм жраIэн. Абыхэм къыхагъэщащ Iэпщэ Александр и фэеплъ дахэр хъума хъун, ар щIэблэм я деж нахьэсын папщIэ къызэринэкIа унагъуэ дахэм, псом хуэмыдэу и щхьэгъусэ Риммэ, куэд­ дыдэ зэрызэфIагъэ­кIыр икIи абы папщIэ пщIэ лей зэрахуэщIыпхъэр. «Iэпщэ Александр зейр къызыхэкIа унагъуэм, лъэпкъым я закъуэкъым, атIэ ар республикэ псом, къэралым я щIэинщ», къыхагъэщащ а нэхъыжьыфIхэм. 
1965 гъэм Iэпщэм дэщIыгъуу Урысей Федерацэм и чемпионыгъэм нэса «щIалэ дыщэхэм» ящыщу, ди жагъуэ зэрыхъущи, псэууэ къэнэжар Хьэмгъуо­къу­хэ малъхъэ яхуэхъуу­ Къэ­бэрдей-Балъкъэрым и гъа­щIэ псор иужькIэ езып­ха­ Гогибедашвили Заурщ.­ Абы и гукъэкIыжхэр зы­фIэ­мыхьэлэмэт щыIэу къы­щIэкIынтэкъым.
Видеокъэгъэлъэгъуэны­гъэм и Iэмалхэр къагъэ­сэбэпри, пшыхьым я гукъэ­кIыжхэр утыку къыщрахьащ Iэпщэ Александр и тренерхэм, къыдэджэгуа­хэм, фIыуэ зыцIыхуу щытахэм.
Пшыхьым къыкIэлъыкIуа щэбэт махуэм «Налшык»­ спорткомплексым ще­кIуэ­кIащ зыкъом щIауэ илъэс къэс къызэрагъэпэщ Iэп­щэ Александр футболымкIэ и республикэпсо фэеплъ зэхьэзэхуэр.

Жыласэ Заурбэч. Сурэтхэр Толгуров Камал трихащ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


14.01.2020
13.01.2020
10.01.2020
30.12.2019