Тау Хьэзешэ Талий и къуэр

Иджыблагъэ дунейм ехыжащ филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор Тау Хьэзешэ Талий и къуэр. 
Тау Хьэзешэ Талий и къуэр 1936 гъэм щIышылэм и 26-м Дзэлыкъуэ щIыналъэм хыхьэ Къамылыкъуэ ­къуажэм къыщалъхуащ. Курыт еджапIэр къиуха нэужь, ар щIэтIысхьащ Джавахишвили Иван и цIэр зэрихьэу Тбилиси дэт къэрал университетым. Таум и насып кърихьэкIащ а зэманым къэралым нэхъ цIэрыIуэу иса бзэ щIэныгъэлIхэм ирагъэджэну. ЕджапIэр диплом плъыжькIэ къиуха нэужь, Хьэзешэ аспирантурэм щIэтIысхьэри, 1962 гъэм «Адыгэбзэм падежхэр зэры­щылажьэр» и диссертацэр ехъу­лIэныгъэ пылъу пхигъэкIащ. 
1963 гъэм Шордакъ къуажэ школым и унафэщIу лэжьэн щIидзат Хьэзешэ. 1966 гъэм щIэныгъэлI щIалэр ирагъэблагъэ Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым. Абы щылэжьэху Таум и Iэдакъэ къыщIэкIащ адыгэбзэм епха лэжьыгъи 100-м щIигъу. 
1977 гъэм, КъБКъУ-м и ректор ­Лъостэн В. Ч. и жэрдэмкIэ, Тау Хьэзешэ университетым ирагъэблэ­гъащ, жэуаплыныгъэ зыпылъ IэнатIэхэр абы щызэрихьащ: щIэзыгъэтIысхьэ комиссэм и унафэщIу, хамэ къэрал къикIа студентхэм я декану, еджапIэ нэхъыщхьэм филологиемкIэ и къудамэм и къызэгъэпэщакIуэу щытащ. Хьэзешэ илъэс ­20-м щIигъукIэ зэрихьащ проректор къулыкъур, къэбэрдей-шэрджэсы­бзэм и кафедрэм и тхьэмадэ IэнатIэри ирихьэкIащ. 
Тау Хь.Т. и доктор диссертацэр ­теухуат къэбэрдей-шэрджэс диа­лект­хэм. Абы игъэхьэзыращ бзэм и ­грамматикэмрэ структурнэ зэпкъ­рыхыкIэмрэ епха лэжьыгъэхэр. 
Къэбэрдей-шэрджэсыбзэм и псалъалъэр къыдэзыгъэкIахэм язщ Тау-­профессорыр. Хьэзешэ хэлъ­хьэныгъэшхуэ хуищIащ хамэ къэрал щыпсэу адыгэхэм Хэкум зыкъызэрыпащIэфын Iэмалхэм зегъэубгъун Iуэхуми. Ар фIыуэ къыщацIыхурт Иорданием, Сирием, Тыркум. Тау Хьэзешэ КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэт. Абы и ехъу­лIэныгъэхэр куэдрэ республикэми къэралми медалхэмрэ тыгъэ лъапIэхэмкIэ къыщыхагъэщащ. Лъэп­къым дежкIэ гуауэшхуэщ апхуэдэ цIыху телъыджэ зэрытхэщIар. Тау Хьэзешэ дэ зэи тщыгъупщэнукъым. 

КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэ­гъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэ. Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-­Балъкъэр къэрал университет. Дунейпсо Адыгэ Хасэ, Къэбэрдей Адыгэ Хасэ, «Адыгэ псалъэ» газет.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


30.11.2020
27.11.2020
25.11.2020
23.11.2020