Зи лэжьыгъэм хуэпэж

КъБР-м и цIыхубэ артисткэ, Музыкэ театрым и уэрэджыIакIуэ Бесчокъуэ Майе и ныбжьыр илъэс бжыгъэ дахэ ирикъуащ. Утыкур зыгъэбжьыфIэ бзылъхугъэ гуа­пэр ящыщщ цIыхубэм я гукъы­дэжым хэзыгъахъуэхэм, дэрэ­жэгъуэ езытхэм.
Бесчокъуэ Майе Мусэбий и пхъур Лэскэн щIыналъэм хыхьэ Хьэтуей (Старэ Урыху) къуажэм 1951 гъэм гъатхэпэм и 10-м къыщалъ­хуащ. Къуажэ школыр къиухри, япэщIыкIэ культпросвет училищэм, иужькIэ Ленинград дэт консерваторэм щеджащ. ЕхъулIэныгъэхэр иIэу Бесчокъуэм оперэ спектакль, классикэ опереттэ 50-м щIигъум ­роль нэхъыщхьэхэр щигъэзэщIащ. Апхуэдэхэщ «Кармен», «Травиата», «Сильва», «Евгений Онегин», «Марица» спектаклхэр, нэгъуэщIхэри. Майе ноби и зэфIэкI къигъэлъа­гъуэу мэлажьэ. 
- Ленинград дэт консерваторэр 1979 гъэм къэзухыу къызэрызгъэ­зэжрэ Бесчокъуэ Майе соцIыху. Абы къыщиуха гъэм сэ а еджапIэм сыщIэтIысхьащ. КъБР-м и Музыкэ театрым Майе илъэситхукIэ щылэ­жьауэ сэ къэзгъэзэжащ. ЗэрытщIэщи, нэхъ гугъу дыдэхэм ящыщу къалъытэ Бизе Жорж и «Кармен» оперэр. А лэжьыгъэр 1980 гъэм накъыгъэм и 7-м Майерэ сэрэ япэу утыку къитхьащ, лIыхъужь нэхъыщхьэхэм я ролхэр зэдэдгъэзащIэу. Кавказ Ищхъэрэм щылажьэ театрхэр къапщтэмэ, ар япэу къызэхъулIар дэращ, - жеIэ ­КъБР-м и цIыхубэ артист Шэ­джыхьэщIэ Аслъэнбий. 
Лэжьэн зэрыщIидзэу, макъыфI ­зэ­риIэр къалъытэурэ, Бесчокъуэм ­роль нэхъыщхьэхэр къыхуагъэфэщащ. Япэ дыдэу зыхэта «Сильва» опереттэм Сильвэ и ролыр щигъэ­зэщIащ. КъыкIэлъыкIуэу «Белос­нежка» спектаклым КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Мэршэнкъул Iэдэм ­пащтыхьыкъуэу, Майе Белоснежкэу щыджэгуахэщ. Нэхъ игу къинэжахэм ящыщщ «Мадинэ», «Дахэнагъуэ», «Къамботрэ Лацэрэ», «Кармен» оперэхэр. «Кармен», «Травиата» оперэхэр  уа­фэмрэ щIылъэмрэ хуэдэу зэпэ­жы­жьэми, нэгъуэщIым зэримыхъуэ­кIыу илъэс зыбжанэкIэ жиIащ. Но­бэр къыздэсым ахэр цIыхухэм ягу къинэжащ. 
- Ди щIыналъэм щыщу япэу Ленинград консерваторэм ягъэкIуа гупыр актёр Iэзагъэм хурагъэджащ. Ахэр сценэм дахэу къыщыфэфу икIи щыпсэлъэфу ирагъэсащ. Илъэситху дэкIыу а еджапIэм щIэтIысхьа ди гупыр уэ­рэд жыIэным и закъуэщ дызыхурагъэджар. Лэжьэн щIэздза нэужь, макъ сиIэ щхьэкIэ, актёр Iэзагъэ схэлътэкъыми, гугъу сехьырт, - игу къегъэкIыж Майе. - Си япэ къэкIуэжа гупым садэплъейуэ щIэздзащ. Ахэр зэрыджэгум хуэдэу фIыуэ ­къы­­­зэхъулIэртэкъыми, Iэдэм куэдкIэ къыздэIэпыкъуащ. Къэбгъэлъа­гъуэмэ, сызэрыджэгуфри, сыкъы­зэ­рыфэфри, сызэрыпсэлъэфри аращ зи фIыгъэр. Абыхэм хурамыгъэджахэр гугъу йохь. Апхуэдэ г­улъытэ хуэзыщIу абыхэм ядэлэ­жьэн диIэкъым. 
- Ди республикэм и Музыкэ теа­т­рыр зыгъэбжьыфIэ Бесчокъуэ Майе псалъэ гуапэ мыухыжхэр ­хуэфащэщ. Республикэм и макъамэ гъуазджэм зегъэужьыным, ар егъэфIэкIуэным хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ, - жеIэ УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Дау Марьянэ. - Ар утыку итщ, и лэжьыгъэм хуэпэжу, цIы­ху­хэм  дэ­рэжэгъуэ яриту.
«Мадинэ» оперэр щагъэувам, Майе Мадинэу джэ­гуащ. ИужькIэ ар щIэ­рыщIэу утыку къыщрахьэм, абы ­Мадинэ и анэм и ролыр игъэзэщIащ, и макъыр апхуэдэ дыдэу хуэ­мыкIуэми, ныбжькIэ ар нэхъ пэгъунэ­гъути. 
- Адыгэр дызэрыгушхуэ апхуэдэ лэжьыгъэхэр ди куэдкъым. Оперищ диIэу аращи, ахэр тхъумэну, зэпымыууэ сценэм щыдгъэлъэ­гъуэну ди къалэнщ. Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэ псом апхуэдэ лэжьыгъэ зиIэ нэгъуэщI лъэпкъ искъым. СхузэфIэкIатэмэ, адыгэ оперэхэр, спектаклхэр зэ­пы­мыууэ утыку къисхьэнт. Сызэ­хъуапсэ ролхэр щыIащ, арщхьэкIэ ахэр щхьэусыгъуэ зэмылIэужьы­гъуэхэм къыхэкIыу ди театрым щамыгъэуву къэнащ. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, Чайковский Пётр и «Пиковая  дама» оперэр. Лизэ и ролыр хуабжьу си гум  дыхьэрт, а  ариер згъэзэщIэну сыщIэ­хъуэп­сырт, - жеIэ Бесчокъуэ Майе. 
Урысейм и щIыпIэ куэдым, гъунэгъу къалэхэм концертхэр щату щыIащ Майерэ и лэжьэ­гъу­­хэмрэ. Дауи, мазэкIэ зы щIыпIэ ущыIэну мытыншми, абы апхуэдизкIэ есахэти, къахуэмыгъэсу пэплъэхэрт. ЗдэкIуэ щIыналъэхэм ­хуабжьу пщIэшхуэ къыщыхуащIырт, я макъ­хэр я гум дыхьэрт, Iэгуауэшхуэ хуа­Iэтырт, удз гъэгъахэмкIэ щIа­гъанэрт. КъищынэмыщIауэ, я цIэ­хэр зыхэт усэхэр хуаусырт, саугъэтхэр хуащIырт. Я лэ­жьыгъэр апхуэдизкIэ фIыуэ ялъагъурти, абы къыпэкIуэ дэрэжэгъуэм, пщIэм гугъуехьхэр ящигъэгъупщэрт. Абы щыгъуэм унафэщI IэкIуэлъакIуэу Локъуэ Марие яIащ. Ар щылэжьа илъэсхэм ирихьэлIэу театрым ехъу­лIэныгъэфIхэр къихьащ, зиужьащ, ефIэ­кIуащ.
Хъурей Феликс и деж Майерэ и щхьэгъусэ Мэршэнкъул Iэдэмрэ къы­щызэIуахауэ щыта Сабий музыкэ театрым щIэупщIэшхуэ, ­ехъулIэныгъэ иIэу, цIыкIухэр куэду кърашалIэу щытащ. Абы егъэджакIуэ 20-м нэблагъэ щылажьэу, ныбжьыщIэ 50 хуэдиз щеджэу щытащ. Ауэ, къэралыр щыкъутэжым, ари зэхуащIыжащ. Абы къекIуалIэу щыта цIыкIухэми, я адэ-анэхэми нобэр къыздэсым фIыщIэ къы­хуащI. Ягъэсахэм артист, режис-сёр, уэрэджыIакIуэ куэд къахэкIащ. 
Бесчокъуэ Майе Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым Щэнхабзэмрэ гъуазджэхэмкIэ и колледжми щре­гъаджэ. Классикэ макъамэр фIыуэ зылъагъухэр макъамэм, уэрэд жыIэным, утыку итыным я щэхухэм хегъэгъуазэ. Иригъэджахэм артист, режиссёр, уэрэ­джыIакIуэ куэд къахэкIауэ нобэр къыздэсым фIыщIэ къыхуащI. УмыгъэщIэгъуэн плъэ­кIыр­къым уэрэ­джы­IакIуэ гуа­щIа­фIэр зэрыжыджэрыр, лэжьыгъэм и гур зэрыхуэкъабзэр.

ТЕКIУЖЬ Заретэ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


19.04.2021
16.04.2021
14.04.2021
12.04.2021